Page 52 - Müzik ve Sanat Dergisi

Kültürümüzdeki minyatürün diğer Minyatürde üretim çeşitliliği var mı? belirtilen şekliyle mümkün oldu-
İslam ülkelerindeki örneklerinden Sizinki hangisi? ğunu düşünür. Oysa literatürde ve
farkı nelerdir? gerçek yaşamda bununla belirtil-
Günümüzde, geçmişte olduğu gibi mek istenen sadece realist resmin
bir çeşitleme oluşturulmaya çalışılı- özelliği bağlamında üçüncü boyut
Bu konuda da çeşitli malumat nite- yor; fakat bana kalırsa çeşitlenme- resminin özellikleridir.
liğinde bilgiler dolaşımdadır. İran den veya çeşitlendirmeden ne anla- Minyatür denilen Türk resim sa-
minyatürü, Selçuklu minyatürü, dığımız önemli: Çeşitlenme biçim natında öykü dördüncü boyut te-
İlhanlı minyatürü, Hint minyatürü, açısından özgünleşme çabası mı melinde kurgulanır. Bu nedenle
Osmanlı minyatürü gibi. yoksa malzeme ve konu açısından uzam perspektifinin kullanmak
Bilinmesi gereken öncelikli bilgi özgünleşme çabası mı? gereksizdir. Ya da bu resimlerde
şudur: Minyatür denilen resimle- Ben yukarıda da belirttiği üzere uzam perspektifini kullanmamak
rin kuram ve kurgu anlayışı Türk kuram ve kurgu bağlamından bi- bilgisizlik değildir. Zira minyatür
sanatı ve kültürünün ürünüdür. Bu çim ve konu bağlamına hareket denilen resimlerin kurgusal ifadesi
nedenle de diğer isimlendirmeler eden birisiyim. Belirli ilkeleri ken- bakımından, nesneyi öznenin ta-
sadece üslup özellikleri bakımından di dünya görüşüm açısından eserle hakkümü altında ifadeye zorlamak
bir çeşitlenmeyi ifade eder. yansıtarak esere başlamayı tercih anlamsızıdır. Onun yerine, sanatçı
Türk resim sanatını geliştirerek ederim. Malzeme ve konuya gelin- kavramsal perspektif kullanır ve
icra eden devletlere bakıldığında, ce her türlü malzemeyi kullanmaya ifadeyi mutlak bakış açısından kur-
minyatür sanatı çok kısa dönemler- çalışırım: Kâğıt, tuval, alçı, metal, gular. Konu fazlaca geniş. Şimdilik
de Türklerin egemenlik süreçleri- ahşap, seramik, dijital olmak üzere bu kadar söylemiş olalım.
nin dışında kalmıştır. Uygurlar, Sel- birçok malzemeye uygulanmış çok

çuklular, Timurlular, Memlükler, sayıda eserimi görebilirsiniz. 5 cm Son olarak edebiyat ve öykü türünde
Akkoyunlu, Karakoyunlu, Safevi, kare ebadından 20 metre kare eba- de çalışmalarınız var bize çalışmala-
Babür, Kacar ve nihayetinde Os- dına kadar eserlerim ile karşılaşa- rınızdan bahseder misiniz?
manlı devletleri Türk kökenlidir. Ve bilirsiniz gerek müzelerde gerekse
İslam dünyasındaki hâkimiyetleri koleksiyon veya sergi salonlarında.
sürecinde sanatın dili ve üslubu bu Türk resmi ve diğer Türk sanatla-
nedenle Türkçe kalmıştır ve Türk Minyatürde perspektif kullanılma- rına ilişkin çalışmalarımın yanında
zevkini yansıtmıştır. masının sebebi nedir? sanat felsefesi, eleştiri, şiir, öykü ve
Üsluba dayalı çeşitlenmenin yerel deneme türünde eserler de verme
etkiler barındırdığı söylenebilir. Bu Minyatürün kurgusu ve bu bağ- çabasındayım. Büyüdüğüm aile or-
da coğrafya ve etkileşimler bağla- lamda biçim anlayışı ile ilgili birçok tamının bir çıktısı olarak belirlen-
mında bir moda veya zevk çeşitli- asılsız ve hatta gereksiz bilgi dolaşı- miş bir yaşam biçimi bu. Kütüp-
liği bağlamında özgünleşme çabası yor ortalıkta. Bilmekten çok malu- hanesi olan bir evde kitapların ve
olarak resme yansımıştır. Ancak mat sahibi olduğunu düşündüğüm okuyucuların arasında büyüdüm.
sarayın ana belirleyici olduğu este- kişilerin dillendirdiği uydurma bil- Kendi bireysel yaşamımda öyle şe-
tik zevk yerel zevki yönlendirmiş- giler çok. Bunlardan birisi de pers- killendi. Bu durumda bir çabam
tir. Bu bakımdan kurguya dayalı pektif meselesidir. oldu mu, doğrusu bilmiyorum. Ço-
farklılaşma olmamakla birlikle Perspektif bildiğiniz üzere bakış cukluğumdan itibaren, sürekli yaz-
süsleme ve işçilik açısından dönem- açısı anlamında kullanılan bir ke- mak ve çizmek eylemi içindeydim.
sel olarak farklılaşmalar olmuştur. limedir. Ve özellikle realist resimde Şöyle çizeyim şunu yazayım diyerek
En belirgin farklılık, tarihi olaylar uzam perspektifi kurgusu olduğunu yaşadım.
bağlamında konu kataloğundaki vurgulamak için kullanılır. Bu kur- Şiir olmazsa olmazdı. Evrenin sesi-
farklılık olarak karşımıza çıkar. gu, özne merkezinden açıklanan ne sentaksına, imajına imgesine ile-
Zira Osmanlı saray nakkaşhanesi varlığın mekân ve zaman pozisyo- tişimim daha çok şiirle oldu. Müt-
Osmanlı sarayının toplantılarını nunu belirtmek için yapılmıştır. hiş bir haz kaynağı ve ifade aracı
resmetmeye çalışırken Safevi sara- Belirli bir ön yargı ve yanılsamayı benim için şiir.
yı nakkaşhanesi Safevi sarayındaki barındırır: Öznenin varlığı ve bilin- Öykü, çocukluğumdan buyana ya-
toplantıları resmetmeye çalışır… ci nesnenin varlığı ve bilincinin üs- şayan benin çevresindeki insanlar,
tünde ve denetleyicisidir. Öznenin şeyler ve yerlerin hala yaşayan anı-
olduğu yerde nesnenin kendisini ları ve yaşamları benim için. Yazdı-
ifade etmesine gerek yoktur. Çünkü ğım öyküler o sonsuz öykülerin bir
özne, nesne yerine de koşabilir veya yeri sadece.
onu ifade edebilir. Bu göreceli bir Teşekkür ederim.
bakış açısıdır.
Konunun muhatapları da çoğunluk
perspektifin sadece yukarıda

52