Page 45 - Müzik ve Sanat Dergisi

“Tek bildiğim

şey hiçbir şey

bilmediğimdir.”

Sokratesin bu ünlü sözü nasıl ortaya çıktı dersiniz?

Sokrates’in çok yakın dostlarından biri olan Khairephon bir heyetin başı
olarak Delphi tapınağına gider ve kahine “Atina’daki en bilge kişi kim-
dir?” diye sorar. Kahin “Sokrates’’ cevabını verir. Khairephon bu cevap-
tan tatmin olur ve bunu hemen Sokrates’e ulaştırarak “Atina’nın en bilge
insanıymışsın. Bir anlat bize. Hiçbir şey bilmediğini söylüyorsun ama sana
bilge diyorlar” der. Sokrates aksini ispatlamaya girişir. İnsanlara ken-
disinden daha bilge olduklarını kanıtlamak için sorular sormaya başlar.
Yargıca adaleti, savaşçıya cesareti, doktora sağlığı sorar. Ancak tüm bu
diyaloglar başka bir şey ortaya çıkartır. Sokratik yöntem. Sokrates’in bu
soruları Sokratik Alay ve Doğurtma olarak iki bölümden oluşur. Her iki-
sinde de temel amaç değişimi uyandırmaktır. Sokrates, konuyu sorularla
derinlemesine açmaya çalışırken kişi aslında bu sorunun net bir cevabına
sahip olmadığını, hatta konuyu bilmediğini fark eder. Örneğin; bir yar-
gıcın adaletin ne olduğunu tam olarak bilmediği veya bu konu üzerine
düşünmediği ortaya çıkar. Bu da bir değişim uyandırır. Çünkü kişi bilme-
diğinin farkına varmadığı sürece öğrenmek için harekete geçmeyecektir.
En sonunda derler ki: “Sokrates, sen söyle, nedir adalet?” O da der ki:
“Benim tek bildiğim hiçbir şey bilmediğimdir ama istersen birlikte araş-
tırmaya devam edebiliriz.”

Sokrates, doğru soruları sorarak hiç eğitim almamış birine geometri prob-
lemini bu yöntemi kullanarak çözdürmüştür. Diyalogların amacı bir ki-
şinin kendi görüşünü diğerlerine kabul ettirmesi ya da doğrulatması de-
ğildir. Amaç başlangıçta sahip olunmayan bir fikirle oradan ayrılmaktır.
Sokrates’in temel motivasyonu arayış ve hakikatle ilişkilidir. Bu sebeple
Sokrates bu sürecin sonunda diğer insanlardan farkının, bir şey bilmedi-
ğini bilmesi olduğunu fark eder. Bu da ona bilgeliğin kapılarını açar.

45