Page 423 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

ÇİNİ SANATÇISI MEHMET KOÇER’İN BABA NAKKAŞ ÜSLUPLU
ESERLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

1
Ruhi KONAK
2
Ayşe Sema BARDAK

Özet
Araştırmada sanat hayatına Kütahya’da devam eden çini sanatçısı Mehmet Koçer’in Baba
Nakkaş üsluplu eserlerinde görülen tasarım ve biçimsel kurgu; İznik çinilerinin kompozisyon
özellikleri bakımından incelenmiştir. Mehmet Koçer, kendine has üslubu ile günümüz Kütahya çini
sanatına yön veren önemli sanatçılarımızdandır. Özellikle de sanatsal üslubunu oluştururken
figürlerindeki biçimsel kurgu onu çağdaşları olan diğer sanatçılardan farklı kılmıştır. Sanatçının
eserleri geçmiş ile günümüz arasında köprü özelliği taşımaktadır.
XV. yüzyılda, sarayın Baş nakkaşı Baba Nakkaş'ın geliştirdiği üslup yüzyıllar içinde tezhip, cilt,
ahşap, çini, kalem işleri ve maden gibi sanat kollarında "Baba Nakkaş Üslubu" adı altında en güzel
örneklerini vermiştir. İlk örnekleri Fatih Albümünde görülen Baba Nakkaş Üslubu desen ve
motifleri günümüzde de geleneksel sanat dallarında pek çok sanatçıya ilham kaynağı olmaktadır.
Mehmet Koçer, Baba Nakkaş Üsluplu eserlerinde üslubun geleneksel çizgilerini koruyup
geliştirerek özgünlüğü yakalamıştır. Koçer, eserlerinde oluşturduğu yepyeni kompozisyonlarla
günümüz Türk Çini sanatının, geleneğin izinde, gelişmesine önemli katkılar sunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Çini, Baba Nakkaş Üslup, Mehmet Koçer, İznik

EVALUATİON OF THE WORKS OF TİLE ARTİST MEHMET KOCER İN THE
STYLE OF BABA NAKKAS
Abstract
In the research, the design and formal fiction seen in the Baba Nakkaş style works of tile
artist Mehmet Koçer, who continues his artistic life in Kütahya, Iznik tiles were examined in terms
of their composition characteristics. Mehmet Koçer is one of our important artists who shapes
today's Kütahya tile art with his unique style. Especially when creating his artistic style, the formal
structure in his figures made him different from other artists who were his contemporaries. The
artist's works are a bridge between the past and the present.
The style developed by Baba Nakkaş, the chief miniaturist of the palace, in the 15th century, has
given its best examples over the centuries under the name of "Baba Nakkaş Style" in branches of art
such as illumination, binding, wood, tile, engraving and metal works. The patterns and motifs of the
Baba Nakkaş Style, the first examples of which are seen in the Fatih Album, are still a source of
inspiration for many artists in traditional arts today. Mehmet Koçer achieved originality in his works
in Baba Nakkaş Style by preserving and developing the traditional lines of the style. Koçer has made
significant contributions to the development of today's Turkish Tile art, in the footsteps of tradition,
with the brand new compositions he created in his works.
Keywords: Tile, Baba Nakkaş Style, Mehmet Koçer, Iznik

Giriş
Osmanlı devletinin Fatih’in İstanbul’u fethiyle imparatorluk haline gelmeye başladığı tarihi
süreç içerisinde, Osmanlı saray teşkilatı içinde “ehl-i hiref” kimliğinde sanatkâr topluluğu
oluşturulmuştur. Bunlar, sarayın her türlü sanat ve zanaat işlerini yapan ve yevmiye üzerinden
saraydan maaş alan bir nakkaş topluluğudur (Tanındı, 1996, s. 16,17). Osmanlı saray
nakkaşhanelerinin, döneminin sanat anlayışını yansıtması ve farklı üsluplarda çalışan sanatkarları
aynı çatı altında birleştirmesi açısından ayrı bir önemi vardır.
Baba Nakkaş olarak tanımlanan sanatkarın asıl adı Muhammed b. Şeyh Bayezid’dir. Evliya
Çelebi de Baba Nakkaş hakkında bilgi verir. Ona göre sanatçı Özbek asıllıdır ve Sultan II. Bayezid'in
musahhibi olup ilm-i nakşta Mani ile Bihzad ayarındadır. S. Ünver İstanbul Üniversite
Kütüphanesi'nde bulunan FY. 1423’te kayıtlı albümdeki çizimleri sanatçıya atfederek bu albüme
‘Baba Nakkaş Albümü’ adını vermiştir (Çağman, 1991, s. 369).
Üslubun en belirgin özelliği motiflerin iri ve yuvarlak hatlı olmasıdır. Fırça hareketleri son
derece kıvrak ve nüanslıdır. Kendine has, içeriye doğru kıvrılan yaprakların karakteri,
benzerlerinden hemen ayrılacak niteliktedir. Motifler iri çizilmiş olmalarına rağmen detaylar azdır.

1 Prof. Ruhi KONAK, ruhi.konak@mgu.tr, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi.
2 Öğr. Gör. Ayşe Sema BARDAK, aysebardak@karabuk.edu.tr, Karabük Üniversitesi Safranbolu Şefik
Yılmaz Dizdar Meslek Yüksekokulu.

387