Page 169 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

sanatının sayıları giderek azalmakta olan ustalarından olan Kastamonulu Cemil Kızılkaya Kültür ve
Turizm Bakanlığı tarafından 2012 yılında “Yaşayan İnsan Hazinesi” ilan edilmiştir. Kastamonu’da
Şeyh Şabanı Veli Türbesi yolu üzerinde, Yakupağa Külliyesi’nde ve birçok tarihi yerde taş baskı
hala yapılmaktadır” (Tarlakazan, 2018) .
“Taş baskı sanatı, günümüzde, şimdiki hali ile sadece Anadolu’ya hitap eden bir halk sanatı
olarak geçerliliğini devam ettirmektedir. Eskiden oldukça geniş bir ticari değer taşıyan taş baskı tüm
el sanatlarında olduğu gibi zamanla güzelliğini ve soyluluğunu yitirmiştir. Ustalar zanaatı aktaracak
kişi bulamayınca, var olan iki üç kişinin çabalarıyla bu sanatın kalkınması ve tekrar anlam
kazanması gerekmektedir. Taş Baskı Kastamonu’da bazı kadınlarımızın uğraşları ve Kastamonu
Halk Eğitim Merkezi, Kastamonu El Sanatları Merkezi ve son olarak da Kastamonu Kültür
Turizmini Geliştirme ve Yaşatma Derneği’nin açmış olduğu kurslardan yetiştirilen bu işe gönül
veren kişiler sayesinde hala yöresel el sanatı olarak varlığını sürdürüyor” (Tarlakazan, 2018).

Taş Baskı Tekniğinde Kullanılan Yeni Teknolojiler
Taş baskı tekniği, geleneksel bir baskı sanatı olarak değerini koruyan bir yöntemdir. Ancak,
teknolojik gelişmelerle birlikte bu geleneksel tekniklerde de modernizasyon ve hızlandırma
sağlanmıştır. CNC makineleri, ahşap taş baskı kalıplarının hızlı ve hassas bir şekilde üretilmesine
olanak tanır. Bilgisayar programları aracılığıyla tasarlanan kalıplar, CNC makineleri tarafından
otomatik olarak kesilir. Bu yöntem, geleneksel elle yapılan kalıp hazırlama sürecini büyük ölçüde
hızlandırır ve kalıpların daha hassas olmasını sağlar.
Lazer kesim makineleri ise, ahşap taş baskı kalıplarının kesiminde kullanılan modern bir
teknolojidir. Lazer ışını, ahşap üzerinde istenilen deseni kesmek için kullanılır. Bu yöntem, ince
detayların ve karmaşık desenlerin kesilmesini kolaylaştırır. Ayrıca, hızlı ve tekrarlanabilir sonuçlar
elde etmek için idealdir. Bu yeni teknolojiler, ahşap taş baskı sanatının daha erişilebilir hale
gelmesine ve daha fazla sanatçı veya tasarımcının bu geleneksel sanatı kullanmasına olanak tanır.
Aynı zamanda, kalıp üretimindeki hız artışı, daha fazla ürünün daha kısa sürede üretilmesini sağlar.
Böylece bu eski sanatın yaşatılması ve modern tasarımlarla buluşturulması kolaylaşır.
CNC Kesim Makinesi: CNC, (Computer Numerical Control) bilgisayar kontrollü makine
şeklinde adlandırılan bu makineler, tezgâh üzerine monte edilmiş olan bir bilgisayar aracılığı ile
programlama yapılarak otomatik işlem yapan bir sistemdir. “CNC mobilya işleme endüstrisinde, ev
dekorasyonunda, ahşap kapı imalatında sıklıkla kullanılmaktadır. Makine ahşap, ahşap esaslı levha
malzemeler, kompozit malzemeler, sunu taş, demir taşı, akrilik cam, pleksiglas gibi malzemeleri
şekillendirme özelliği bulunmaktadır. Makine özelliklerine bakıldığında çalışma masası, çok güçlü
emme gücüne sahip vakumlu çalışma masasıdır, farklı boyutlardaki malzemeleri emebilir. Yüksek
yoğunlukludur, şekilsiz olmaz ve ayrıca yüksek sıcaklığa dayanıklıdır. Hızlı çalışma özelliği
sayesinde çalışma verimliliğinin son derece yüksek olduğu CNC, net ve pürüzsüz kesimler
yapılmasını sağlamaktadır. CAD/CAM tasarım type3/Artcam/Ucancam gibi üretim yazılımlarıyla
uyumludur” (Zicar, t.y.)

Görsel 11. CNC Tezgâhı. Kaynak: URL. 11

CNC makinede kesim teknolojisi birkaç adımdan oluşur. “İlk adım, bilgisayar destekli
tasarım (CAD) yazılımı kullanarak baskı için bir dijital tasarım oluşturmaktır. Tasarım, daha sonra
bir CAM (Computer Aided Manufacturing) yazılımı kullanılarak, baskı makinesinde kullanılmak
üzere bir program koduna dönüştürülür. Uygulama aşamalarına bakıldığında kesimi yapılacak
çalışmanın işlem basamakları belirlenir. Program kodu, baskı makinesine yüklenir ve makine, kesici
aracın malzeme üzerinde hareket etmesini kontrol etmek için kodu kullanır. Kesilecek malzeme
CNC tezgâhına yerleştirilir. Kesme ucu bağlanır. Malzemenin üst yüzeyinden tam orta noktası orijin
olacak şekilde sıfır noktası alınır. Yüklü olan yazılım programı ile çalışmanın kesimi kontrollü

133