Page 483 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

TARİHİ YAPILARDA ARKEOMETRİK ANALİZLER:
KASTAMONU ŞEYH ŞABANİ VELİ CAMİİ ÖRNEKLEMİ

Murat Eroğlu
1
Kıymet Deniz Yağcıoğlu
2
Yusuf Kağan Kadıoğlu
3
Özet
Bu çalışmada, Kastamonu Şeyh Şabani Veli Camisi yapı malzemelerinin korunmasına
yönelik özelliklerinin analitik yöntemlerle tespiti amaçlanmıştır. Şeyh Şabani Veli Camisi,
Kastamonu Merkez ilçesinde bulunmaktadır.
Caminin taş, tuğla, harç, sıva ve boya örnekleri incelenmiştir. Örneklenen yapı malzemeleri
ve hammadde örneklerinin fiziksel, kimyasal ve petrografik analizlerle özellikleri belirlenmiştir. Bu
kapsamda X-Işını Floresans (XRF) analizi, Konfikal Raman Spektroskopisi (KRS) analizi, Fourier
Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FT-IR) analizi ve petrografik incelemeler yapılmıştır. Sıva
üzerine yapılan hat yazısı ve bordürlerde pigment olarak doğal mineral-toz boya ile organik
bağlayıcılar kullanılmıştır. Burada sıva üzerinde boylarda bağlayıcı olarak yağ kullanılmıştır.
Harç ve sıvaların bağlayıcı/agrega oranları ve agrega içerikleri tespit edilmiştir.Yapıda
kullanılan taşların türleri ve muhtemel kaynak önerisi yapılmıştır.
Minber üzerinde boyalarda pigment olarak doğal mineral-toz boya ile organik bağlayıcılar
belirlenmiştir. Burada ahşap üzerinde boylarda bağlayıcı olarak reçine kullanılmıştır. Sıva üzeri
boyada kullanılan bağlayıcı ile ahşap üzerinde kullanılan bağlayıcının farklı olduğu tespit edilmiştir.
Osmanlı geleneksel sanatlarında bilinen sülyen, üstübeç, mürdesenk tekniklerinin
kullanımı camideki hat yazılarında ve ahşap üzeri kalemişinde belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Şabani Veli Camii, Tarihi Yapı, Arkeometri, Analiz

ARCHEOMETRIC ANALYSIS IN HISTORICAL BUILDINGS:
KASTAMONU SEYH SABANİ VELİ MOSQUE SAMPLE

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the properties of Kastamonu Şeyh Şabani Veli
Mosque's building materials for their preservation using analytical methods. Şeyh Şabani Veli
Mosque is located in Kastamonu Central district.
Stone, brick, mortar, plaster and paint samples of the mosque were examined. The
properties of the sampled building materials and raw material samples were determined by physical,
chemical and petrographic analyses. In this context, X-Ray Fluorescence (XRF) analysis, Conphical
Raman Spectroscopy (CRS) analysis, Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FT-IR) analysis
and petrographic examinations were performed. Natural mineral-powder paint and organic binders
were used as pigments in calligraphy and borders made on plaster. Here, oil was used as a binder on
the plaster.
Binder/aggregate ratios and aggregate contents of mortar and plaster were determined.
Types of stones used in the structure and possible sources were suggested.
Natural mineral-powder paint and organic binders were used as pigments in the paints on
the pulpit. Here, resin was used as a binder on wood. It has been determined that the binder used in
paint on plaster and the binder used on wood are different.

The use of the techniques known in Ottoman traditional arts, such as red lead, white lead,
and litharge, are determined in the calligraphy and wooden hand-drawn paintings in the mosque.
Key Words: Şabani Veli Mosque, Historical Building, Archaeometry, Analysis

1 Doç Dr. Murat Eroğlu Kastamonu Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Arkeoloji Bölümü,
Kastamonu, Türkiye. E-Posta: meroglu@kastamonu.edu.tr, ORCİD: 0000-0001-8807-3906
2 Doç Dr. Kıymet Deniz Yağcıoğlu, Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği, Ankara Üniversitesi Yerbilimleri
Uygulama ve Araştırma Merkezi, Gölbaşı Yerleşkesi, 06830, Ankara, Tel:0.312.4842129/3701,
www.yebim.ankara.edu.tr, e-Posta: yebim@ankara.edu.tr
3 Prof. Dr. Yusuf Kağan Kadıoğlu, Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği,Ankara Üniversitesi
Yerbilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi, Gölbaşı Yerleşkesi, 06830, Ankara, Tel:0.312.4842129/3701,
www.yebim.ankara.edu.tr, e-Posta: yebim@ankara.edu.tr

447