Page 487 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Harçlar ve Sıvalar
Harç örnekleri petrografik incelemelere göre 5 grupta sınıflandırılmıştır. Buna göre; moloz
dolgu harcı (kerpiç harcı/H1,H2,H3) ve mihrabın yapımında kullanılan (H6,H8) ile düşmüş mihrap
ve mukarnas parçasına ait harçlar (H10,H11) farklı özellikler göstermektedir. Son evreye ait mihrap
nişi içinden alınan harç örneği (H7) de çimento içeriklidir. Caminin dış duvarından alınan harç (H5)
ile içerden alınan (H4) benzer agrega içeriğine sahip iken H4 örneği kıtık katkı ile diğerinden
ayrılmaktadır. Restorasyon öncesi güncel mihrap nişine ait harç (H6), çerçeve harcı (H8) ile
altındaki tuğla arası derze ait harç (H9) benzer içeriklere sahiptir. Cami döşemesinin kaldırılması
sonucunda düşmüş mihrap parçasına ait harç (H10) ve gene düşmüş mukarnas parçasının harcı
(H11) benzer özelliklere sahip iken diğerlerinden ayrılır (Tablo 2), (G3).

Tablo 2. Şeyh Şabani Veli Camisi harç örneklerinin petrografik özellikleri (B:Bağlayıcı;
A;Agrega; By:Biyotit, Ç: Çört, G: Granit, K. Kalsit, Kç: Kireçtaşı, Op: Opak / Mineraller; Pl:
Plajiyoklas, Prx: Piroksen, Qs: Kuvarsit, Q: Kuvars)
Harç MTB MTA Matris Bağlayıcı İçeriği Matris Agrega İçeriği (% 100)
Örnek (%) (%) (% 100)
Grupları Kireç Kil Çm Alçı Kayaç&Mineraller TK Org
KŞC H1, 25 75 - 100 - - 100 (Q, Pl, Prx, Qs, -
H2, H3 şist, mikaşist, Op)
KŞC-H4 35 65 80 20 - 90 (Q,Plj, Qs, şist, - %10
Kç kyp. Op.)
100 (Q,Plj, Qs, şist,
KŞC-H5 35 65 80 20 - -
Kç kyp. Op.)
KŞC-H6, (Q,Pl,Byt,Qs,şist,
H8, H9 30 70 20 80 mikaşist,Op)
Q,Pl,Prx,Ç,K,
KŞC-H7 15 85 30 70 Granit, andezit, kmt
kyp.
KŞC- 45 55 20 80 100 (Q,Ç,K)
H10, H11

Harç örneklerinin agrega / bağlayıcı oranları ile kayaç/mineral içerikleri belirlenmiştir.
Harç örnekleri moloz dolgudan, derzden ve mihraptan alınmıştır. KŞC H1, H2, H3 örnekleri batı,
güney ve doğu duvarlarından pencere boşluklarından alınan kil/kerpiç harcıdır.
KŞC H4 örneği doğu-güney duvarlarının köşeden alınmış ve diğerlerinden farklıdır. Kıtık
içermektedir. 5mm ve altı kireçtaşı, şist ve kuvarsit kaya parçaları içermektedir.
KŞC H5 örneği bütün duvarlarda görülen orijinal moloz dolgu harcıdır. Her iki örnek
agrega / bağlayıcı oranı yaklaşık olarak 2/1’dir. 5mm ve altı kireçtaşı, şist ve kuvarsit kaya parçaları
içermektedir.
Diğer harç örnekleri KŞC H6, H7, H8, H9, H10 ve H11 örnekleri mihrap ile ilgili harçlar
olup bu grup örnekler de kendi içerilerinde farklılık göstermektedir.
KŞC H6, H8, H9 en son evreye ait mihrap ile ilgili harç grubudur ve diğer harçlardan
ayrılmaktadır. Agrega / bağlayıcı oranı yaklaşık olarak 2/1 iken petrografik analiz ile de farklı
olduğu belirlenmiştir. 1mm ve altı mikaşist, şist ve kuvarsit kaya parçaları içermektedir.
KŞC H7 örneği son zamanlarda yapılan müdahaleler ile ilgili olup çimento içerikli harçtır.
Agrega / bağlayıcı oranı yaklaşık olarak 6/1 iken çimentolu örneklerde yaygın kullanım oranıdır.
2mm ve altı granit, andezit, kumtaşı kaya parçaları içermektedir ve agrega içeriği ile de diğerlerinden
ayrılmaktadır.
KŞC H10 ve H11 örnekleri cami tabanında yapılana çalışma sırasında döşemenin
kaldırılması sırasında daha önceki dönemlere ait mihrap ve mukarnas parçalarına ait olup petrografik
olarak diğer mihrap örneklerinden ayrılmakta orijinal harca ait olmalıdır. Agrega / bağlayıcı oranı
yaklaşık olarak 1/1 olarak belirlenmiştir. 1mm ve altı kaya parçaları içermektedir (Tablo 2).

451