Page 489 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Tablo 5. Şeyh Şabani Veli Camisi sıva örneklerinin PED-XRF analiz sonuçları
KSC- KSC-
Oksit Bileşikler KSC-S1a KSC-S3a S5 S6 KSC-S7a KSC-S1b KSC-S3b
MgO 0,35 0,34 0,33 0,32 1,23 0,69 0,64
Al2O3 0,41 0,69 0,44 0,46 0,94 2,86 2,37
SiO2 1,63 2,68 1,68 1,83 3,63 10,14 8,51
P2O5 0,01 0,01 0,00 0,00 0,12 0,04 0,02
SO3 0,11 0,14 1,23 0,43 40,85 0,22 0,13
Cl 0,29 0,12 0,04 0,03 0,10 0,03 0,16
K2O 0,14 0,15 0,14 0,17 0,40 0,51 0,43
CaO 54,79 58,40 55,54 55,48 31,56 46,66 47,68
TiO2 0,03 0,05 0,03 0,03 0,22 0,23 0,21
V2O5 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,01 0,01
Cr2O3 0,00 0,00 0,00 0,00 0,01 0,00 0,00
MnO 0,00 0,01 0,00 0,01 0,02 0,03 0,03
Fe2O3 0,25 0,43 0,25 0,27 0,91 1,97 1,69
LOI 41,92 36,94 40,27 40,92 19,89 36,56 38,09

Günümüzde korunmuş, üzeri hat yazılı sıvaya ait ince sıva örnekleri (KŞC-S1a, S1b, S3a,
S5 ,S6), kaba sıva örnekleri (S1b, S3b) birbirinden ayrılırken kendi içerisinde benzer değerlere
sahiptir. Diğer örnek düşmüş halde bulunan üzeri hat yazılı ince sıva örneği ( KŞC-S7a) petrografik
olarak diğerlerinden ayrılırken kimyasal olarak da farklı olduğu ortaya konmuştur. Bu örnek alçı
içeriklidir. Buna göre CaO içeriği % 31,56, sülfata bağlı olarak SO 3 değeri % 40,85 değerindedir.
Silis değeri diğer sıva mihrap harçlarından farklıdır bu da içerinde tuğla kırığı bulunmasından
kaynaklanmalıdır (Tablo 5).
Sıva ve boya örneklerinin FT-IR spektrumları incelenmiştir. Sıva örnekleri (S1a, S1b, S2a, S2b, S3a, S3b)
boya altından kazınarak örnek alınmış analiz yapılmış ve alçı kullanımına işaret eden kuvvetli 1140-1080
-1
-1
cm ve 3700-3200 cm karakteristik bantlar (Michele vd. 1999, 194) görülmektedir. Sıva örnekleri
üzerindeki boylarda da bağlayıcı olarak yağ kullanılmış olmalıdır. Sıvalardaki örneklerinde hemen boya
altında alçı tespit edilmesi Osmanlı dönemi yapılarda yaygın olarak kullanılan nefaset sıvası ile ilişkili
olmalıdır (G3).
Tuğlalar:
Şeyh Şabani Veli Camisi’ne ait tuğla örnekleri iki farklı gruba ayrılmıştır ( Tablo 6).

Tablo 6. Şeyh Şabani Veli Camisi Tuğla örneklerinin petrografik özellikleri (By: Biyotit,
Ç: Çört, K: Kireçtaşı, Op: Opak Mineraller, Pl: Plajiyoklas, Prx: Piroksen, Q: Kuvars,Qs: Kuvarsit,
kyp. Kaya parçası),
Tuğla MTA Özellik Kaynak
Örnek T (°C) P (%) Kayaç ve Mineraller* Kayası
Grupları (%)
KŞK-B1 850 10 45 Kaba Q, Ç, Pl, Qs, By, Şist kyp. Şist
Kaba Q, Pl, Prx, By, Andezit Andezit
KŞK-B2 950 3 25
kyp.

Boyalar (FT-IR ve Raman Analizleri)
Karbonil bantlarının görüldüğü 1750-1630 cm aralığına tüm örneklerde rastlanmaktadır.
-1
Bununla birlikte bunu destekleyen simetrik 2920-2934 cm , 2855-2860 cm organik kullanımına
-1
-1
işaret etmektedir. Bu bantları hayvansal/bitkisel reçinelerin kullanımını düşündürür (Michele vd.
1999, 194) (G.3).
Sıva ve boya örneklerinin FT-IR spektrumları incelenmiştir. Sıva örnekleri üzerinde hat yazısının
bulunduğu örneklerdeki boyalarda (P1a, P1b, P2a, P2b, P3a, P3b) analiz yapılmış ve alçı kullanımına işaret
-1
-1
eden kuvvetli 1140-1080 cm ve 3700-3200 cm karakteristik bantlar (Michele vd. 1999, 194)
görülmektedir. Sıva örnekleri üzerindeki boylarda da bağlayıcı olarak yağ kullanılmış olmalıdır. (G.10).
Sıva üzerindeki boyaların yanı sıra ahşap minber üzerinde kalemişindeki boyalar analiz yapılmıştır
(G3). Minber üzeri boyalardaki analiz sonuçlarına göre boylarda bağlayıcı olarak reçine

453