Page 493 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

KASTAMONU TURNALI CAMİİSİ’NDE BULUNUP KASTAMONU
YAZMA ESER KÜTÜPHANESİNE DEVREDİLEN KUR’AN
CÜZLERİNİN CİLT SANATI BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

1
Mine Dilber

Özet
Türkler tarafından hangi tarihte fethedildiği belli olmayan, ilk olarak Danişmendliler
tarafından fethedilen, 12. yüzyılın sonlarında Çobanoğulları beyliğinin idaresi altına giren, bir asır
kadar süren bu hâkimiyetin ardından 14. yüzyılda Candaroğulları beyliği tarafından ilhak edilen, 15.
yüzyılda İstanbul’un fethinden sonra ise Fatih Sultan Mehmet tarafından Candaroğulları beyliğine
son verilerek Osmanlı topraklarına katılan Kastamonu ili, tarihi dokusunun yanı sıra ilim, kültür ve
sanat açısından da önemli bir yere sahiptir. Geçmişte birçok medresenin bulunduğu, bu medreselerin
her birinin yanında da birer kütüphanenin var olduğu düşünülen Kastamonu ilinde 1995 yılında
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı‘na bağlı olarak Kastamonu Yazma Eser Kütüphanesi
adıyla anılan ve bünyesinde yüzyıllar öncesine dayanan bir geçmişe sahip içinde tarihi, kültürel ve
sanatsal zenginlikleri barındıran el yazması eser ve basma eseri muhafaza eden bir kütüphane
mevcuttur. Kastamonu yazma eser kütüphanesine gerek çevre illerden gerekse kendi bünyesindeki
ilçelerden birçok eser devredilmiş olup, Kastamonu’da yer alan Turnalı (Bereketli) yöresinde
bulunan ve yöreyle aynı adı taşıyan Turnalı/Bereketli camiisi’nde muhafaza edilen Kur’an cüzleri
de devredilen bu eserler arasında yer almaktadır. Turnalı camiisi’nden Kastamonu Yazma Eser
Kütüphanesi’ne devredilen Kur’an cüzleri çalışmaya konu edinmiş ve bu eserler cilt sanatı
bağlamında değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme kapsamında eserlerin kap yüzeylerinde bulunan
süslemelerin dönemsel özellikleri, desen analizleri ve üslubu hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Cilt, El Yazması Eser, Turnalı (Bereketli) Cami.

EVALUATION OF THE QURAN PURPOSES FOUND IN KASTAMONU TURNALI
MOSQUE AND TRANSFERRED TO KASTAMONU MANUSCRIPT LIBRARY IN THE
CONTEXT OF BINDING ART
Abstract
It is not known when it was conquered by the Turks, it was first conquered by the
Danishmends, it came under the rule of the Çobanoğulları principality at the end of the 12th century,
after this domination lasted for about a century, it was annexed by the Candaroğulları principality
in the 14th century, and after the conquest of Istanbul in the 15th century, it was conquered by Fatih
Sultan Mehmet. Kastamonu province, which was annexed to the Ottoman lands after Sultan Mehmet
ended the Candaroğulları principality, has an important place in terms of science, culture and art as
well as its historical texture. In the province of Kastamonu, where there were many madrasahs in
the past and it is thought that there was a library next to each of these madrasahs, in 1995, under the
Presidency of the Turkish Manuscripts Association, the name Kastamonu Manuscript Library was
opened, which has a history dating back centuries and contains historical, cultural and artistic riches.
There is a library that preserves manuscripts and printed works. Many works have been transferred
to the Kastamonu manuscript library, both from the surrounding provinces and from its own districts,
and the Quran excerpts preserved in the Turnalı mosque, which is located in the Turnalı (Bereketli)
region of Kastamonu and has the same name as the region, are among these transferred works. The
parts of the Quran transferred from the Turnalı Mosque to the Kastamonu Manuscript Library were
the subject of the study and these works were evaluated in the context of bookbinding art. Within
the scope of this evaluation, an attempt was made to provide information about the periodic
characteristics, pattern analysis and style of the decorations on the vessel surfaces of the works.
Key Words: Binding, Manuscript, Turnalı (Bereketli) Mosque.

1 Doç. dilbermine@gmail.com, Kastamonu Üniversitesi, Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi, Geleneksel
Türk Sanatları Bölümü.

457