Page 217 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

kendini gösterir. E. Aslanov, K. Aliyev, S. Kurbanov, E. Memedov, M. Avşar, A. Bayramov vb.
sanatçılar tarafından oluşturulan “Peyker Grubu” geleneksel kültür mirasına dayalı modern resim
anlayışına büyük hız kazandırmıştır (İbrahimov,1991).
1990’lı yıllar Azerbaycan Resim sanatını zenginleştirmiş ve yukarıda isimleri anılan usta
sanatçıların yanı sıra, E. Askerov, F. Haşimov, F. Gulamov, A. Sadık-zade vb. adlarından söz
edilebilir. Bu sanatçıları izleyen daha genç Azerbaycan ressamları, 80’lerde ortaya konan sanatsal
gelenekleri, yeni teknik imkânlar ve modern unsurlarla zenginleştirmeğe çalışırlar (BAĞIROV,
2000).
Yeni nesil Azerbaycan sanatçıları arasında daha çok dikkat çekenlerden – E. Şafiyev, U.
Hakverdiyev, H. Hakverdiyev, Z. Hüseynov, S. Karayev, E. Alimirzayev, E. Babayev, E. Nadirov,
S. Aleskerov, A. Rzakuliyeva, E. Hakverdiyeva, M. Amirov, S. Şıhlinskya, G. Hakverdiyev, İ.
Kostin, B. Halilov vb. gösterebiliriz. 1990’lı yılların başlarında Bakı’da faaliyet gösteren bir diğer
grup da, “Hudu Sanat Mektebi” çalışanlarıdır. Birliğin fikir babası, dünyaca ünlü bilim adamı Hudu
Memedov’dur. Birliğe H. Memedov’dan sonra Siyavuş Dadaşov ve Tevhik Aslanov başkanlık
etmişler. Bu mektebin başlıca hedefi, bin yıllardır süre gelen Türk motiflerinden yola çıkarak, Türk
Sanatı Dilinde çağdaş eserler ortaya koymaktır (ENVEROĞLU, 2005).
1990’lı yılların sonu ve 2000’li yılların başlarında, Çağdaş Azerbaycan Resminde dikkat
çeken bir başka husus da, Azerbaycan Resmi için yeni ve geleneksel olmayan sanat türlerinin ortaya
çıkışıdır. Özellikle, 11 genç sanatçının oluşturduğu “Labirint” grubu, Lend-Art, aksiyon,
enstalasyon gibi sanat türlerinde yapmış oldukları gösterilerle dikkat çekmektedir. Çağdaş
Azerbaycan Sanatının 21. yüzyıla dönük yüzü, tüm “klasik” sanat türlerinden ve alışkanlıklarından
arınmış gözüküyor. Yeni nesil Azeri sanatçılar, çağın getirdiği ve gerektirdiği bir takım verileri
özümseyerek, Lend-Art, fotoğraf ve Video-Art, enstalasyon, performans, aksiyon, grafitti vb. sanat
türlerini benimseyerek, bu doğrultuda çalışmalar sergilemekteler. Bu tür sanatsal etkinlikleri
düzenleyen gruplar- “SEX-2000”, “Beş Sayfa”, “Yalnızlar” vb. Çağdaş Kültür Merkezi “ARTS
etc” – etrafında birleşmekteler (Vahabova, 2002).
Sonuç
Sonuç itibarı ile Çağdaş Azerbaycan resminde ulusallık ve yöresellik sorununun başından
beri var olduğunu, 1920-30’lu yıllarda yoğun bir şekilde gündeme geldiğini, fakat Stalin döneminin
ağır baskıları ile durdurulduğunu söyleyebiliriz. 1960’lara kadarki süreçte, tamamen sosyalist
realizmini esas alan bir sanat görüşü hâkimdir. Bu görüşe sahip sanatçılar yöresel kıyafetleri, köy
ve kır manzaralarını, ünlü tarihi ve edebi şahsiyetleri konu edinmekle. Azerbaycan resmini yöresel
eğilimlerle zenginleştirirler. Fakat bu eğilimin Azerbaycan resmine inkâr edilemez katkılarına
rağmen, ulusallık arayışlarına biçim ve anlatım dili olarak yaklaşmadıkları da dikkat çeker.
Çağdaş Azerbaycan resim sanatında ulusallık ve yerellik değerlerinin ön plana çıkması,
kuşkusuz 1960’lar kuşağı ile anılmaktadır. Doğu ve Batı sentezini esas alan bu kuşak sanatçıları,
başta minyatür sanatı olmakla, çini, hat, halı-kilim, mezar taşları, geleneksel mimarlık formları vb.
sanatlardan aldıkları verileri, çağdaş Batı sanatını teknik ve plastik özellikleri ile kaynaştırmayı
tercih etmişlerdir.
Bu tarz bir senteze ulaşmakla çağdaş değerler ortamında yer alınabileceğini savunan
görüşler, 1960’ların canlı ve dinamik sanat ve fikir hayatının ürünüdür. Bu bağlamda önemli olan,
geleneksel kültürün ve sanatın kendinden çok, çağdaş ve bilinçli yorumlarıdır. Doğu ve Batı
kavramlarını iki karşıt dünyayı oluşturduğunu düşünenler, çağdaş soyut resmin öncülerinin Doğu
sanatı ve kültürüne hayranlıklarını ve bu kaynaklardan bilinçli yararlanmalarını gördükçe, kuşkusuz
geleneksel Azerbaycan-Türk sanatının ürünlerine daha duyarlı yaklaşmışlardır.
Milli kültürünün sahipsiz kalan değerleri, minyatürler, mezar taşları, halılar, kilimler,
dokumalar, yeniden anlam ve değer kazanarak çağdaş yorumlarla tuvallere aktarılmıştır. Sayılan
nitelikleri göz önüne alan birçok Azerbaycan sanatçısı da, ister minyatürlerin isterse geleneksel el
sanatlarının değişik verilerinden yaratıcı bir biçimde faydalanarak kendilerine has bir üslûpla
yorumlayarak “Çağdaş Azerbaycan Resim Sanatı” ulusal bir kimlik kazandırmaya çalışmışlardır.
Kaynakça
Bağırov, R. (2000). Çağdaş Azerbaycan Resminde Gelenekten Yararlanma Sorunu.
Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Konya: S.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Boydaş, N. (1982). Hat Sanatımız Ve Batıya Tesiri. Ankara: Vakıflar Dergisi, (16), 161-
164.
Bakü İnce Sanat Merkezi. (1990). Albüm. B.İ.M. Yayınevi

181