Page 436 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

en güzel örnekleri olan örgü çoraplar gelenek görenek ve kültürün nesilden nesile aktarılmasında ve
devam ettirilmesinde de zengin rol oynamaktadır (Akpınarlı vd. 2014, 295-296).
Çorapları örgüde kullanılan araca, kullanılan gerece ve örgü tekniklerine göre
gruplandırmak mümkündür:
1. Kullanılan araca göre; beş şiş ve iki şiş ile yapılan çoraplar.
2. Kullanılan gerece göre; tiftik çoraplar, tüylü çoraplar, yün çoraplar, pamuk çoraplar, çift ipli
çoraplar ve tek ipli çoraplar.
3. Kullanılan örgü tekniğine göre; düz örgü, ajurlu, desenli ve renkli desenli çoraplar gibi isimler
almaktadır (Akpınarlı, 1995, 37-42).
Çoraplar dikişli ve dikişsiz olmak üzere iki şekilde örülmektedir. Dikişli çoraplar; iki şişle
açık olarak örülen çoraplardır. Örgü işlemi bittiği zaman genellikle arka ortasından ve tabandan
geçen bir dikiş yapılmaktadır. Bazı modellerde dikiş yanlarda olabilmektedir. Dikişsiz çoraplar ise
özellikle köylerde halk arasında beş şişle örülen çoraplardır. Çorap yuvarlak olarak örüldüğü için
örgü işlemi bittiği zaman dikiş yapmaya gerek yoktur. Dikişli çoraplara göre daha rahat ve
dayanıklıdır (Atay, 1987, 291).
19. ve 20. yüzyıla ait çoraplarda çok ince eğrilmiş yün, tiftik, pamuk, ipek ve metal iplik
kullanıldığı görülmektedir. Genellikle doğal boyalarla boyanmış, elde bükülmüş yün ipliğin
kullanıldığı gözlenmektedir. Bazı örneklerde yün ve pamuk ipliğin veya yün ve metal ipliğin birlikte
kullanıldığı dikkat çekmektedir (Barışta, 1986, 873).
El örgüsü çorapların düz renkleri çoğunlukla beyaz, siyah, deve tüyü rengi ve koyu
kahverengi kullanılarak yapılmaktadır (Koçu, 1969, 80). 19. ve 20. yüzyıl Türk çorapları tek renkli
çoraplar ve çok renkli çoraplar olarak başlıca iki ana grup altında toplanmaktadır. Beyaz, siyah,
kahverengi gibi doğal yün renkleri ile örülen tek renkli çoraplarda ya kabartmalı yüzeylerle ya da
delik işleriyle yüzeylerde hareket sağlanmaya çalışılmıştır. Çok renkli çoraplarda ise ustanın zevki
doğrultusunda renk seçimi ve dağılımı söz konusudur. Çok renkli çoraplarda ya beyaz zemin
üzerinde çeşitli renkli motiflere yer verilmiş ya da çorabın yüzeyi doğrusal bir sistemle değişik
renkte zeminler üzerine, farklı renklerde motiflerin sıralanmasıyla süslenmiştir (Barışta, 1986, 878).
Çoraplarda aktarılan konular bitkisel motiflerle yapılmış bezemeler, figürlü bezemeler,
nesneli bezemeler, yazılı bezemeler ve bileşik bezemeler olmak üzere beş ana başlık altında
gruplandırılabilir. Geleneksel olarak kuşaktan kuşağa aktarılan motifler, bir konu zenginliği ortaya
koymaktadır (Barışta, 1986, 875). Renkli ve nakışlı olarak yapılan el örgüsü çorapların motifleri her
yörede farklı isimler almaktadır. Çakmak, çember, çarkıfelek, ceylan, ejderha, elibelinde, koç
boynuzu, horoz ibiği, deveboynu, pençe, perçem, muska ve selvi bu isimlerden bazılarıdır (Koçu,
1969, 80).
3. Konya A. R. İzzet Koyunoğlu Müzesinde Bulunan El Örgüsü Çorap Örnekleri

Örnek No: 1
Envanter No: 6903/363
İnceleme Tarihi: 17.03.2017
İlgili Koleksiyon: A.R. İzzet Koyunoğlu Müzesi
Tarihlendirme: 20. yy’ a tarihlendiği düşünülmektedir.
Uygulanan Teknikler: Beş şiş tekniği uygulanmıştır.
Kullanılan Renkler: Siyah, yeşil, mor ve sarı renk kullanılmıştır.
Kullanılan Malzeme: Yün ve şiş kullanılmıştır.

400