Page 441 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRAS AKTARIMINDA MÜZELERİN
ROLÜ ÜZERİNE BİR ÖRNEK:
ESKİŞEHİR SİVRİHİSAR UYGULAMALI KİLİM MÜZESİ,

Tevhide Aydın , Fatma Gülay Mirzaoğlu
2
1

Özet
Geleneksel el sanatları çeşitli teknik ve becerileri nesilden nesile aktardığı gibi kültürel ve
sanatsal gelenekleri koruma, yaşatma ve teşvik etmenin de bir yoludur. Birçok ülke için, eşsiz
kültürel miras el sanatlarında sürdürülmektedir. El sanatları ürünleri kültürü, miras kalan
becerileri, bilgiyi yansıtır. Beceri ve teknik bilgi bir nesilden diğerine devam eden üretim için çok
önemlidir. Günümüzde sanayileşme nedeniyle ürünler metalaşmakta, geleneksel el sanatlarının
yerini makine yapımı ürünler almakta ve küresel düzeyde artan rekabet sonucunda el sanatlarına
olan ilgi giderek azalmaktadır. El sanatları üretimi eski bağlamlarını kaybetmiştir. Modern çağın
insanı, bu sanatları yeniden üretmek ve kültürel sürekliliği devam ettirmek için yeni uyaranlara ve
mekânlara ihtiyaç duymaktadır.
Üretilen eserlerin görünebilirliğini artırmak, günümüz yaşam pratiklerine uyarlamak
geleneğin sürdürülmesi adına önemlidir. Zanaatkârların maddi olarak desteklenmesi, yaptığı eserin
toplum içinde değer görmesi ve kullanılması, icraatlarını geliştirerek sürdürmesini sağlar. En
kadim sanatlarımızdan olan kilim dokumacılığı, zanaatkârlarının yaşlanıyor olması ve genç neslin
ilgisini çekmemesinden dolayı yavaş yavaş kaybolmaya yüz tutmaktadır. Kilim dokumaları
geçmişte pratik amaçlara hizmet etmişken günümüzde dekoratif süs eşyası olarak
kullanılmaktadır.
Kilim dokumacılık geleneğinde zanaatkâr ile eserin önemi kadar, bu folklorun üretildiği
ve yaşatıldığı mekânlar da önemlidir. Geçmişte eserleri toplama, arşivleme, sergileme ve koruma
misyonunu yerine getiren müzeler, günümüzde yenilikçi bakış açılarıyla hizmet sunmaktadır.
Eskişehir Sivrihisar Uygulamalı Kilim Müzesi (ESUKM) bu kapsamda kilim dokuma sanatının
yaşatılmasına katkı sağlamak ve bulunduğu coğrafyaya kültürel bir imge kazandırmak adına
Türkiye’de açılan ilk uygulamalı kilim müzesidir. Bu çalışmada bahsi geçen müzenin amacı,
faaliyetleri, sunum teknikleri ile kültürel yaşama ve toplumun gelişimine tanıtım ve uygulamalı
eğitim yoluyla sağladığı katkıları ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler: Müzecilik, SOKÜM, Dokuma Sanatı, Kültürel Miras

IN THE TRANSFER OF INTANGIBLE CULTURAL HERITAGE AN EXAMPLE ON
THE ROLE OF MUSEUMS: ESKİŞEHİR SİVRİHİSAR APPLIED RUG MUSEUM

Abstract
Traditional handicrafts not only transmit various techniques and skills from generation to
generation, but are also a way to protect, sustain and encourage cultural and artistic traditions. For
many countries, unique cultural heritage is sustained in handicrafts. Handicraft products reflect
culture, inherited skills, knowledge. Skills and know-how are crucial for continued production
from one generation to the next. Today, due to industrialization, products are becoming
commoditized, traditional handicrafts are being replaced by machine-made products, and interest
in handicrafts is gradually decreasing as a result of increasing competition at the global level.
Handicraft production has lost its old contexts. People of the modern age need new stimuli and
spaces to reproduce these arts and maintain cultural continuity.
Increasing the visibility of the works produced and adapting them to today's life practices
is important in order to maintain the tradition. Financial support of craftsmen, ensuring that their
work is valued and used within the society, enables them to improve and continue their work. Rug
weaving, one of our most ancient arts, is slowly disappearing because its craftsmen are getting
older and do not attract the attention of the younger generation. While rug weavings served
practical purposes in the past, they are now used as decorative ornaments.
In the rug weaving tradition, the places where this folklore is produced and kept alive are
as important as the craftsman and the work itself. Museums, which fulfilled their mission of
collecting, archiving, exhibiting and protecting artifacts in the past, today offer services with

1 Öğr. Gör. Dr. taydin@kmu.edu.tr, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Karaman, Türkiye
2 Prof. Dr. gulaym@hacettepe.edu.tr, Hacettepe Üniversitesi, Ankara-Türkiye

405