Page 477 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Devleti yöneticilerine binaen Osmanlı padişahlarının görkemli kumaşlara olan düşkünlüğü, tekstil
3
alanının gelişimine katkı sağlamıştır .
Dokuma Sanatı, Osmanlı İmparatorluğu’nun siyasî, iktisadî, sosyal ve ticarî hayatında çok
önemli bir yer almıştır. Bir saray sanatı olarak devlet hazinesine büyük gelir ve kâr sağladığı için
gelişmesini devlet kontrolü altında sürdürmüştür. Bursa, Edirne, İstanbul İhtisap Kanunnâmeleri ile
esnafın uyması gereken kurallar belirtilirken, en geniş yer dokumacılara verilmiştir. Kumaşlarda
kullanılan ipek, altın ve gümüş tellerin miktarı ve dokumanın bütün safhaları sık sık kontrol
4
edilmiştir .
Türk tekstil sanatının dünya üzerinde tarih boyunca etkisi altına aldığı coğrafyaların
büyüklüğü göz önüne alındığında sanayi devrinin getirdiği el imalatı üretimindeki zorluklara rağmen
kültürel kodları korumaya çalıştığı da görülmektedir. Tekstil sanatında yüzyıllarca zirvede olan
Türklerin Osmanlı dönemi arşiv kayıtları da konuyla alakalı çok sayıda belgeyle bunu
doğrulamaktadır.

Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi
Osmanlı döneminde modern anlamda arşivcilik konusunda ilk ciddi teşebbüs, devrin
maliye nazırı Safvetî Paşa’nın 1845’te Enderun’daki tarihi vesika ve defterleri bir tertip içine almaya
çalışması ile görülür. Tam manasıyla modern arşivcilik ise 1846’da Hazine-i Evrak Nezareti’nin
kurulmasıyla başlar ve bugünkü Devlet Arşivi’nin çekirdeğini teşkil eder. 16 Temmuz 2018 tarih ve
30480 sayılı Resmi Gazete’de 11 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi yayınlanmış olup
Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı kurulmuştur .
5

Fotoğraf: 1, Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi, Kağıthane-İstanbul.

Devlet ve toplum hafızasını barındıran arşiv belgelerini arşivcilik standartları ve gelişen
teknolojiler çerçevesinde tespit etmek, derlemek, korumak ve araştırmaya açmak suretiyle
kamuoyuna güvenilir, kaliteli ve hızlı erişilebilen arşiv hizmetlerini sunmak ve kamu belge
yönetimini etkinleştirmek gibi bir misyonu olan Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri günümüzde
6
İstanbul Kağıthane’de hizmet vermektedir. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü
Osmanlı Arşivi’nde dokumalarla ilgili belgelerin tamamı Arap harfleriyle yazılmış ve Osmanlı
Türkçesidir . Osmanlı Devleti’nden kalan arşiv belgeleri Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri
7
Başkanlığı Osmanlı Arşivi Bölümü’nde muhafaza edilmektedir.

3 ALPAT, Fatma Engin, “Osmanlı İmparatorluğu’nun 15. Yüzyıl ve 18. Yüzyıllar Arası Saray Kumaşlarında
Kullanılan Bitkisel Üslup”, Sosyal Bilimler Dergisi, 2010, (1), s. 27-28.
4 Yardımcı Gürcan, Kevser, “Osmanlı Dönemi Dokuma Sanatı Ürünlerinden Örnekler”, International Journal
of Cultural and Social Studies, August 2016, Volume 2 (Special Issue 1), s. 221.
5 https://www.devletarsivleri.gov.tr/Sayfalar/Sayfa.aspx?icerik=9&h=ADA45D7B737CBC58F13C672C0AE
CCA8E9F0DDB54A7AB8426349949A5FDEB9E15.01.09.2023.15.06.
6 https://www.devletarsivleri.gov.tr/Sayfalar/Sayfa.aspx?icerik=7&h=7063361CBAAC3C421E5402D9EED4
3F9CEE1A60EAAC5D7F217A7EB3D3F589CC15.22.03.2022.00.25.
7 Aytaç, Ahmet ve ark. “Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde Balkanlara Ait Bazı Dokuma Belgeleri”, Samsun
Mübadele ve Balkan Türk Kültürü Araştırmaları Derneği II. Mübadele ve Balkan Türk Kültürü Araştırmaları
Kongresi Bildirileri, Samsun, 20-22 Konya, Kasım 2008, s. 2.

441