Page 504 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Restorasyon Geçmişi ve Mevcut Korunmuşluk Durumu
İnebolu Tevfikiye Camii 1908-14 yılları arasında inşa edildiği göz önüne alındığında
yaklaşık 110 yıllık geçmişe sahip genç bir yapı olduğu görülmektedir. Yapının onarımına ilişkin
yazılı kaynaklarda bilgiye ulaşılamazken, Kastamonu Vakıflar Bölge Müdürlüğünden edinilen
kayıtlarında, İnebolu Müftülüğündeki Cami Kütük Defteri’nden aktarılan “1969 yılında halkın
desteği ile genel tamirat yapıldığı” bilgisi yer almaktadır. Detayı hakkında bilgi bulunmayan bu
müdahale en erken tarihli onarım bilgisidir. Yine vakıf kayıtlarında yer alan İnebolu esnafından
yaklaşık 80 yaşındaki Halit Taşcıgil den aktarılan bilgide de ise 1969 yılında onarım gördüğü
şeklindedir. Camide bulunan tüm ahşaplar, tavan, kapılar, korkuluklar yağlı boya ile boyanmıştır.
Zamanla boyalar yeniden yapıldığı aktarılmaktadır. İnebolu Tevfikiye Camisine ait vakıf
kayıtlarında bulunan en detaylı onarım bilgisi 2007 yılına aittir. Röleve, restitüsyon ve restorasyon
bilgileri bulunan bu onarımda yapının detaylı bir onarım geçirdiği aktarılmaktadır. Ardından 2008,
2009, 2010, 2012, 2016 ve 2020 yıllarına ait dosyalarda ise sadece yapılan uygulamaları içeren
fotoğraflar yer almaktadır. Fotoğraflardan anlaşıldığı üzere 2007 de başlayan restorasyon
uygulamaları 2010’a kadar devam etmiştir. Diğer yıllarda ise mevcut durum belgelemesi için
yapının genel resimleri çekilmiştir. Ulaşılan restorasyon kayırlarında çinili mihraba yönelik yapılan
bir müdahaleye rastlanmamıştır. 2007 yılında başlayan onarımlar esnasında çinilerin korunduğu ve
mihrabın ahşap, yivli bir bordür içine alınarak çerçevelendiği anlaşılmaktadır. Kubbe çinileri ilişkin
bir bilgi yoktur (Kastamonu V.B.M., İnebolu Tevfikiye Camii Raporu). Edinilen bilgilerden de
anlaşıldığı üzere İnebolu Tevfikiye Camii ve çinileri özgün yapısını büyük ölçüde koruyarak
günümüze ulaşmıştır.
İnebolu Tevfikiye Camii çinilerinin mevcut korunmuşluk durumu incelendiğinde, kubbe
çinilerine ulaşılamadığından değerlendirme dışı bırakılarak, mihrap ve sütun çinilerinde var olan
bozulmaları şu şekilde sıralamak mümkündür;
Tüm çinilerde pano sorunlarına bağlı herhangi bir bozulma tespit edilememiştir .
6
Mevcut bozulmalar, ilk olarak üretimden kaynaklı ve sonradan gelişen malzeme
bozulmaları türündendir. Malzeme bozulmalarının ilki “taş atkını” olarak tespit edilmiştir.
Üretimden kaynaklı bir bozulma olan taş atkını, çini hamurunda kullanılan malzemenin niteliği ve
işleniş şeklinden dolayı gelişebilmektedir ve bu tip bozulma mihrapta kavsara altındaki altıgen
formlu kobalt mavi karolarda ve devamındaki yivli sütuncelerde tespit edilmiştir (Resim. 5,6).

Resim 5. Mihrap yivli sütünce, taş atkını Resim 6. Mihrap altıgen formlu çini karo, taş atkını

Yine üretime bağlı bir bozulma olarak bahsi geçen altıgen formlu kobalt renkli mihrap
çinilerinde “iğne başı deliklenmeler” görülmektedir. Sır tabakasının kalınlığı ve pişirimde
hammadde kirliliklerinin çözünmesi sonucu görülebilmektedir (Resim. 7,8).

6 Çinilerde bozulma türleri ve bozulma faktörlerine ilişkin detaylı bilgi için bkz. (Konak, Pek, 2022)

468