Page 520 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Mardin Sürur Hanı Avlu ve Revakları (Kaynak: Evindar Yeşilbaş)

Mardin Sürur Hanı Uygulama Detayı (Kaynak: Evindar Yeşilbaş)
Değerlendirme ve Sonuç
Bu çalışmada tarihi yapıları koruma bağlamında işlev değişikliğinin önemi üzerinde
durularak, Türkiye’deki bazı kervansaray ve han örnekleriyle bu önem ortaya konulmaya
çalışılmıştır. İşlev değişikliğinin gerek mimari, gerekse sosyo-kültürel ve ekonomik açıdan
gerekliliği açıklanmıştır. Bu doğrultuda yeniden işlevlendirilen yapıların sağladığı toplumsal
etkiler, kentin sahip olduğu değerlerin yaşatılması ve korunarak sürdürülmesi açısından tarihi
mekanların topluma kazandırılmaları savunulmuştur.
Yeni işlev, tarihi mekanın yaşatılması için tek başına hayata geçirilebilecek bir kavram
olmamalı, yapının yeni işleve yönelik tasarımının yapılması ve çevresel faktörlerle birlikte
değerlendirilmesi yapıya en az müdahale ve yapısal özelliklerinin bozulmasını önleyici bir
yaklaşım sergilenmelidir. (Yavuz, 1994, 45). İncelediğimiz kervansarayda yeni işlevlerin yapının
mekân niteliklerine aykırı olmadığı ve bu duruma dikkat edildiği söylenebilir. Ancak hanlarda
aynı şeyi söylemek zor olmakla birlikte Mardin Sürur Hanı, Urfa Gümrük Hanı ve Diyarbakır
Hasan Paşa Hanı maksadı aşan birtakım uygulamalara maruz kalmıştır. Bursa Bali Bey Hanı’nda
da duvarlara asılan gereksiz tabela ve bir takım eşyalar, özgün mimari dokuyu olumsuz
etkilemiştir.
Yeniden işlevlendirmenin ekonomik, kültürel ve sosyal gelişmenin önemli bir faktörü
olduğu unutulmamalıdır. Sürdürülebilir kalkınmanın ancak yeniden değerlendirmenin de içinde
bulunduğu, kentsel mekanları korumanın bu bilince varılmasıyla mümkün olduğu benimsenmelidir
( Arabacıoğlu ve Aydemir, 2007: 208). Bu bakımdan Alacahan Kervansarayı ile Çay Kervansarayı
(Taş Han), yeni işlevleri ile çevredeki insanların koruma bilincine katkı sundukları söylenebilir.
Çalışmada detaylarına değinilmeden yeniden işlev verilen örnekler üzerinden genel bir
değerlendirme yapılacak olursa şu hususlar söylenebilir:
Özgün işlevini kaybetmiş kervansaray ve hanlarda yeni işlevin toplumsal fayda sağlayan
veya kent özelinde bir ihtiyacı karşılayan, kentin tanıtımına katkı sağlayan mekanlara dönüştüğü
görülmektedir. Ancak Urfa Gümrük Hanı, Diyarbakır Hasan Paşa Hanı gibi örneklerde yeni
işlevlerin koruma ve kullanma dengesini aşarak ihtiyaç doğrultusunda gelişi güzel müdahalelerin
de ortaya çıkmasına sebep olduğu söylenebilir. Bunun önüne geçilebilmesi için işlevin restorasyon
projeleri hazırlanmadan önce kararlaştırılarak projelerin de bu doğrultuda hazırlanması ile
olacaktır.

484