Page 521 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Yeni işlev ile birlikte tarihi yapılar ve kentliler arasında organik bir bağ oluştuğunu ve
yapıları ziyaret edenlerde koruma bilincini geliştirmeye yönelik bir algı oluşmaktadır. Nitekim
tarihin yaşanmışlığını, içinde vakit geçirilen bir mekanla somut biçimde algılamamıza yardımcı
olduğu gibi bu kültürel değerlerin korunması bilincinin oluşmasına da katkı sunmaktadır. Aynı
zamanda söz konusu tarihi yapıların harabe durumundan ve tahribattan kurtularak tarihsel
süreklilikle gelecek kuşaklara aktarılmasına imkan vermiştir.
Hanların kent içindeki konumu ve bu binalara erişilebilirliği kolay olduğundan verilen
işlevin sürdürülebilir olmasını olumlu etkilediğini ancak kervansarayların şehir dışında
sayılabilecek noktalarda yer alması işlev sürekliliğinin aksamasına sebep olmaktadır. Konya
Dokuzun Hanı konum özelliğinden dolayı işlevini sürdürememiştir.
Hanlar estetik görünümleri, yükseklikleri, kullanım esnekliği ve konfor şartlarına ilişkin
bazı gereksinimleri de sağlayabilmeleri bakımından kentsel sit alanlarında yeni yapı yapma
zorluğu karşısında ihtiyacı karşılayan pratik bir çözüm olmuştur. Ancak işlevlerin çevresiyle
birlikte düşünülmesi ve etrafa rahatsızlık vermeyecek nitelikte bir fonksiyonun tercih edilmesi
gerekmektedir. Nitekim Mardin Sürur Hanı müzikli eğlence mekanı işlevi ile çevresine rahatsızlık
verdiği gibi gürültü kirliliği de oluşturmaktadır.
Sonuç olarak Anadolu’nun tarihi ticaret yolları üzerinde yer alan kervansaray ve şehir içi
ticaretinin kolay yapılabilmesi için inşa edilen hanların zaman içerisinde tahribata uğramaktadırlar.
Bu yapıların restore edildikten sonra özgün işlevi ile hizmet veremeyeceklerinden dolayı yeni
işlevler ile sosyal ve kültürel hayata ve kentsel koruma bilincinin oluşmasına büyük oranda katkı
sundukları söylenebilir. Tarihi mekanların korunmasına ve kültürel mirasının geleceğe aktarılması
konusunda yeniden işlevlendirmenin önemli olduğunu ve bu tür çalışmaların arttırılması
gerektiğini söyleyebiliriz.
Kaynakça
Acun, H. (1994) Sivas-Kangal Alacahan Menzilhanı. X. Türk Tarih Kongresi 22-26 Eylül
1986, Kongreye Sunulan Bildiriler, 5, (2373-2381). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Altın, A. (2015). Gaziantep Türk-İslam Mimarisi (Eyyubiler’den Cumhuriyet’e), Erzurum
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Doktora Tezi, Erzurum.
Altun, A.(2011). Mardin’de Türk Devri Mimarisi. İstanbul: Mardin Valiliği Yayınları.
Arabacıoğlu, F. P.; Aydemir, I. ( 2007). Tarihi Çevrelerde Yeniden Değerlendirme
Kavramı, YTÜ Mim. Fak. E.Dergisi, C.2, S.4, İstanbul.
Bakkal, A. (2019). Antalya Selçuklu Kervansarayları, Türk Akademik Araştırmalar
Dergisi, 4 (4), 521-570.
Bektaş, C. (1999). Selçuklu Kervansarayları. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi Yayınları.
Cebe, M.; Özen, N.; Akın, C.T., (2019). Yeniden İşlevlendirilen Hasan Paşa Hanı’nın
Kullanım Sonrası Değerlendirmesi, DÜMF Mühendislik Dergisi, C.10, S.3, 1145-1163.
Erdal, Z. (2019). Mardin Hacı Sadık Ağa-Sürur-Hanı ve Gümrük Çarşısı. Selçuk
Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi, S.11, 63–93.
Kepecioğlu, K. (1935). Bursa, Bursa Hanları, Halkevi Neşriyatı 4, Bursa: Yeni Basımevi.
Koçan, N. (2011). Tarihi Mekanlarda Kültürel Dönüşüm: Uşak Tarihi Tren Garı Örneği,
Kastamonu Üni., Orman Fakültesi Dergisi, , C.11, S.2, 130– 137.
Kunduracı, O. (2017). Konya-Alanya Güzergâhındaki Selçuklu Kervansaraylarının
Eşrefoğlu Beyliği’ne Sunduğu Katkılar. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi. S.6,
181-208.
Küpeli, Ö. (2001). Afyonkarahisar'da Kervansaraylar, Bedestenler Ve Hanlar,
Afyonkarahisar Kütüğü I, Ankara: Afyon Kocatepe Üniversitesi, 359-370.
Özdemir, F. (2002). 13. Yüzyıl Anadolu Selçuklu Hanlarının Taç Kapılarında Kullanılan
Kitabelerin Değerlendirilmesi, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C.22, S.1, 308-
328.
Özme, A. (2000). Urfa (Merkez) Hanları, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
Sanat Tarihi Anabilim Dalı Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara.
Sözen, M. (1971). Diyarbakır’da Türk Mimarisi, İstanbul: Diyarbakır’ı Tanıtma ve
Turizm Derneği Yayınları.
Sunay, S. ( 2007). Bursa Bali Bey Hanı, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih- Coğrafya
Fakültesi Dergisi, S.4771, 115-130.
Topçu, S. M. (2016) Sivas Kangal-Alacahan Kervansarayı (Bir Tarihlendirme
Denemesi), ZfWT, C.8, S.2, 123-141.
URL 1: Bölgenin En Büyük Kervansarayı Restore Edilecek - GÜNCEL - Niksar
Danişmend Gazetesi (niksardanismend.com) erişim tarihi: 23.09.2023

485