Page 547 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

TÜRK DÜNYASINDA MÜZİK VE MÜZİK EĞİTİMİ

1
Cengiz Şengül

Özet
Türk dünyası deyince coğrafya olarak; Orta Asya’da bulunan Türk devletleri, Anadolu, Orta
Doğu ve Balkanlarda yaşayan Türklerin yoğun olarak bulunduğu ülkeler akla gelmektedir. Türk
dünyası müzik kültürü incelendiğinde, etkileşimin daha çok sınır komşuları ve aynı dili kullanan
toplumlarla yoğun olduğu görülmektedir. Gerek melodik yapı gerekse ritimsel özellikler esas
alındığında, belirli bölgelere ait eserlerde o bölgeye yakın coğrafik kültürlerin etkisi kolayca
hissedilmektedir. Türk müzik kültürü içerisinde çalma ve söyleme geleneğinin yanı sıra halk
oyunlarının da çok etken olduğu unutulmamalıdır. Çünkü göç veya aktarım nedeniyle repertuvara
dâhil edilen melodilerin, oyunlar üzerine kurulu bir yapıda olduğu, özellikle yöreye ait kıyafetlerin,
çalgıların, ritmik ve melodik yapıların bir arada olduğu Türk müzik kültürünün en belirleyici
kanıtlarını taşıyan kültürel bir unsur olduğu bilinmektedir.
Türk dünyası müzikal etkileşimi, 1990’lı yıllarda Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla hız
kazanmıştır. Özellikle Türkiye’ye çalışmaya gelen sanatçı ve akademisyenler bu sürecin bir
başlangıcı olarak bilinir. 2000 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü
bünyesinde kurulan Türk Dünyası Müzik ve Halk Dansları Topluluğunun yanı sıra büyük şehirlerde
Türk Dünyası Müzik Topluluklarının zaman içerisinde aktif olarak kurulup etkinliklerin yapıldığı
bilinmektedir. Ayrıca üniversitelerde görev alan akademisyenlerin ve bireysel araştırmacıların
çalışmaları dışında Türk dünyası müzikleri üzerine çok büyük bir katkının olmadığı bilinmektedir.
Anahtar Kelimeler: Türk Dünyası, Müzikal Etkileşim, Müzik Kültürü

MUSIC AND MUSIC EDUCATION IN THE TURKIC WORLD

Abstract
When it comes to the Turkic world, as geography; The Turkic states in Central Asia, the
countries where Turks living in Anatolia, the Middle East and the Balkans are densely populated
come to mind. When the music culture of the Turkic world is examined, it is seen that the interaction
is more intense with the border neighbors and societies using the same language. Based on both
melodic structure and rhythmic features, the influence of geographical cultures close to that region
can be easily felt in the works belonging to certain regions. It should not be forgotten that in addition
to the tradition of playing and singing, folk dances are also very important in Turkish music
culture. Because it is known that the melodies included in the repertoire due to migration or transfer
are a cultural element that carries the most decisive evidence of Turkish music culture, especially in
which local clothes, instruments, rhythmic and melodic structures are together.
The musical interaction of the Turkic world gained momentum with the dissolution of the
Soviet Union in the 1990s. Especially the artists and academics who come to work in Turkey are
known as the beginning of this process. In addition to the Turkic World Music and Folk Dance
Ensemble, which was established in 2000 under the Ministry of Culture and Tourism, General
Directorate of Fine Arts, it is known that Turkic World Music Ensembles have been actively
established and events have been held in big cities over time. In addition, it is known that apart from
the studies of academicians and individual researchers working in universities, there is no great
contribution to the music of the Turkic world.
Keywords: Turkic World, Musical Interaction, Music Culture

Giriş
Günümüzde Türk dünyası deyince coğrafya olarak; Orta Asya’da bulunan Türk devletleri,
Anadolu, Orta Doğu ve Balkanlarda yaşayan Türklerin yoğun olarak bulunduğu ülkeler akla
gelmektedir. Bu büyük coğrafya içerisinde Türklerin millet olma özelliğini ortaya koyan
unsurlardan birisi de müzik kültürüdür. Cinuçen Tanrıkorur’un ifade ettiği gibi “Türk müziği
sanatının bir ucu Çin’e bir ucu Fas’a kadar uzanır” (Tanrıkorur, 2016:13).
Türk müziği, tarihsel süreç içinde her dönemde en önemli, en kapsamlı ve en kalıcı izli
gelişmeyi belli koşullara bağlı olarak, genellikle o “dönemin en temel ve en güçlü Türk Devleti ”nde
göstermiştir. Çünkü dönemin en temel ve en güçlü Türk devleti, hem siyasal, yönetimsel, toplumsal,
kültürel, ekonomik ve eğitimsel koşullar bakımından, hem de bu koşullarla sımsıkı ilişkili müzik

1 Prof. Dr., Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Müzik Bölümü Öğretim Üyesi

511