Page 550 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

2019 YILI TRT TÜRKÜ DERLEMELERİNDE TÜNCELİ ÖRNEĞİ

1
Merdan Güven

Özet
Kamu desteğiyle elli yıldan beri yapılamayan türkü derleme çalışması, 2019 yılında TRT
tarafından gerçekleştirilmiştir. Geçen elli yıl sürecinde türkülerin derlenmesi ancak bireylerin küçük
çaplı derlemeleriyle desteklenmiştir. Bu derlemeler de genellikle Türk halk müziği ses ve saz
sanatçıları tarafından yapılmıştır. Uzun zamandan beri devlet eliyle yapılamamış olan bu tür halk
müziği derlemesi, TRT kurumunun girişimiyle uygulamaya koyulmuş ve üç ay süren bu derleme
sonucunda çok kıymetli halk müziği eserleri derlenmiştir. İlk bölümü ülkenin bir yarısında
gerçekleşen bu derlemenin Tunceli örneğinden çeşitli gözlemleri burada ifade etmeye çalıştım.
Anahtar Kelimeler: Derleme, türkü, sanatçı, kaynak kişi.

Abstract
With the support of the state, a compilation effort that hadn’t been undertaken for 50 years
was carried out by TRT in 2019. Throughout the past fifth years, the compilation of folk songs had
only been supported by individuals through small-scale efforts. Typically, these compilations were
condukted by Turkish folk music vocalists and instrumentalists. This folk music compilation, which
had long been absent in terms of state involvement, was initiated by TRT, and through a tree-month
process, valuable folk music pieces were complied. İn this narrative, I attempted to express various
observations from the exampel of Tunceli, where the first part of this compilation took place in one
half of the contry.
Keywords: Compilation (gleanings), folk song, performer (artist), resourc person.

Giriş
TRT Kurumu tarafından 2019 yılında çok hızlı ve yoğunlaştırılmış bir emekle
gerçekleştirilen türkü derlemesi, çeşitli özelikleriyle bundan sonra yapılacak derleme çalışmalarına
önemli veriler sunabilecek önemli bir folklor çalışmasıdır. Bu çalışma, hazırlanış kısmından
başlayıp sahada yüz yüze derleme sürecinden sonra eserlerin repertuvara kazandırılma sürecine
kadar çok yönlü ve yorucu bir emek sunumu yanında önemli miktarda türkünün derlenmesini ve
halk müziği dağarcığının zenginleşmesine çok kıymetli katkılar sunmuştur. Bu faaliyet, elli yıldan
beri yapılamayan türkü derleme konusunun yeniden gündeme getirilmesi ve türkü dağarcığının
zenginleştirmesi bakımından da ayrı bir değer taşımaktadır. Bu çalışmada, özellikle de Tunceli
yöresinde yapılan derleme çalışması hakkında kısaca bilgiler vermeye çalışacağım.

Elli Yıl Geciken Kamu Derlemeciliği
Devlet örgütlenmesiyle yapılan en son derleme çalışması, “1967-1969 derlemeleri”, diye
bilinen, TRT’nin de içinde bulunduğu, Muammer Sun önderliğindeki ekiple gerçekleştirilen folklor
derlemesidir. 2019 yılına gelindiğinde bu derleme çalışmasının üzerinden tam elli yıl geçmişti. Bu
zaman zarfında türkülerle ilgili geniş çaplı bir kamusal derleme faaliyeti olmamıştır. 1970’lerden
itibaren yükselen türkü söyleme geleneği, çok sayıda değerli ses ve saz sanatçısının ortaya çıkmasına
vesile olmuştur. Albenisi artan türkülerin elli yıl içerisinde derleyicileri ve gün yüzüne çıkarıcıları
işte bu türkü icra eden bu ses ve bağlama ustaları tarafından yapılmıştır.
2019 yılına gelindiğinde ise kurumsal olarak TRT’nin üstlendiği benim projelendirdiğim,
salgın hastalık sebebiyle yarıda kalan ve ancak üç ay kadar sürede beş binin üzerinde eserin
derlendiği türkü derleme faaliyeti gerçekleştirildi. Bu derleme çalışması için yapılan ön hazırlıklar,
derleme için usul ve esasların yazılması, derlemede yer alacak ekiplerin oluşturulması yoğun bir
çalışmayı ve araştırmayı gerektirmiştir. Bu çalışmanın ana hatları ve Tunceli’de yapılan derleme
sürecini dile getirmeye çalıştım.

1 Prof. Dr., Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi Radyo,Televizyon Ve
Sinema Bölümü, merdan.guven@mgu.edu.tr

514