Page 153 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

bezeme özellikleri saptanmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında Ortodoks kilise tekstilleri, ikinci
aşamasında Kremlin Askeri Müzesinde bulunan Osmanlı Dönemine ait resimli kumaşların
özellikleri, üçüncü aşamasında ise yapılan incelemeler ve ulaşılan neticeler değerlendirilmiştir.

Hıristiyan Dini Resim Sanatı
Hıristiyanlığın yaygınlaşmasından sonra resim sanatı dinsel metinlere bağlı hikayeler ile
mimari mekan yüzeylerini süslemiştir. Hz. İsa’nın, Hz. Meryemin’in, havari ve azizlerin, İncil
sahnelerinin, azizlere ait efsane ve mucize resim düzenlerini kapsayan ikonlar doğu Hıristiyan ikon
atölyelerinde genellikle anonim ve konvansiyonel üslup özellikleri ile düzenlenmiştir
(Tansuğ,1988,75-77).
İkonalar ibadet ve tanımlayıcı - didaktik ikonalar şeklinde iki grupta sınıflandırılmaktadır.
İbaret ikonaları; mucizevi olarak ortaya çıktığına inanılan Ortodoks ikonaları, İsa Peygamber
ikonaları, Hz. Meryem ikonaları, Aziz ikonaları, melek ikonaları, teslis (kutsal üçleme) ikonaları,
tanımlayıcı - didaktik ikonalar; müjde, kutsal doğum, mabede takdim, vaftiz, suretin değişimi,
Kudüs’e giriş, çarmıha geriliş, diriliş, göğe yükseliş, kutsal ruh’un havarilerin üzerine inişi,
Meryem’in ölümü, Lazarius’un dirilişi şeklinde ele alınmaktadır (Başçı, 2014, 194-221).
Hıristiyan ikona geleneğinde Hz. İsa “kuzu, çoban, balık”, sembolleri ile birlikte
işlenmektedir. Hz. İsa’nın adı, Yunanca "Ιησοῦς Χριστὸς Θεοῦ Υἱὸς Σωτήρ" ("İsa Mesih, Tanrı'nın
Oğlu, Kurtarıcı"): Iēsous; (İsa) Christos; (Mesih) Theou; (Tanrı) Huios; (Oğlu) Sōtēr; (Kurtarıcı)
kelimelerinin kısaltması olan ICHTYS (ΙΧΘΥΣ); (balık) ile ifade edilmektedir. Hz. İsa’nın
ikonografideki diğer bir yansıması “başlangıç ve son” olarak tanrı olduğunun bir göstergesi kabul
edilen “O, W, N” harfleri (Küçük, 2016:238-239), “İsa Zafer’dir” anlamına gelen “IC-XC NI KA
(Ἰησοῦς Χριστὸς vικά)” monogramı (Walter, 1997, 193) ve “Işık İsa herşeyi aydınlatıyor” anlamına
gelen ΦΧ ΦΠ akronimidir (Bentchev, 2002, 57). Dört İncil yazarını ifade eden semboller ise Hz.
İsa figürünü tamamlayıcı olarak birlikte kullanılmaktadır. Dört İncil yazarlarından Markos’un
sembolü aslan, Luka’nın ki öküz, Matta’nın ki insan, Yuhanna’nın ki ise kartal/kuştur (Cömert,
2010, 244-257).
Hristiyan dinine ait ikonografilerin kumaş dışında ahşap, maden, cam, mermer gibi farklı
malzemeleri resimlendirmede kullanıldığı görülmektedir. Araştırma kapsamında ele alınan kilise
tekstilleri; Sakkos (kaftan) (Papastavrou, 2007, 177), Sticharion (yerlere kadar uzanan uzun kollu
giysi), Chasuble (kolsuz papaz cübbesi), Dalmatic (Piskopos kıyafeti), atkılar olarak; Epitrachelion
(göğüslük), Omophorion (şal), Stole (atkı), Mitre (başlık), Cuff (manşet), Epimanikia (kolluk),
Maniple (sol kola asılan bant), Epigonation (önlük), Zone (kuşak), Eagle (küçük dairesel halı),
banner (sancak), winding-sheet (kefen) (Hapgood, 1922, xxxiii-xi), podea (kilise altar örtüsü)
şeklinde çeşitlendirilebilir (Fotoğraf 1). Hristiyan dinine ait ikonlar kilise tekstil yüzeylerine işleme,
boya, baskı ve dokuma yoluyla resmedilmiştir (Fotoğraf 2a, 2b, 2c).

Fotoğraf 1: Ortodoks Kilise tekstilleri (Hapgood, 1922, xxxiii-xi).

117