Page 321 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Экологиялық туризм сондай-ақ дəстүрлі өмір салтын, мəдени мұраны жəне
жергілікті қоғамдастықтардың этнографиялық ерекшеліктерін қайта жаңғыртуға жəне
сақтауға ықпал етеді. Экологиялық туризмнiң орнықты дамуы қорғалатын аумақтарға
жақын арнайы ландшафттық парктер құруға байланысты. Мұндай саябақтар жергілікті
тұрғындарға туристік қызметтерді ұсынуға мүмкіндік береді, бұл экономикалық
ынталандыруды дамытуға ықпал етеді. (Экологиялық туризм Оқу құралы. Ж.Н. Алиева.
2019 ж., 6-10 бет.)
Осылайша, экономикалық жəне əлеуметтік даму үшін экологиялық туризмнің
əлеуетін ашу жəне оны туризмнің бірінші санатты сегменті ретінде көрсету үшін
тұжырымдама екі маңызды аспектіні қамтуы тиіс: экологиялық ресурстарды, табиғи ортаны
жəне перифериялық қоғамдастықтардың дəстүрлі өмір салтын сақтауға бағдарлау.
Рекреациялық аумақтардың тартымдылығы олардың көрнекілігі, табиғи жəне
мəдени мұрасына тікелей байланысты. Рекреациялық аймақтарды жоспарлаумен
байланысты зерттеулердің қазіргі əлемдік контекстінде аумақтардың көрнекі
сипаттамаларын зерделеу жəне сипаттау үлкен мəнге ие болады. Бұл əсіресе қоршаған
ортаның маңызды факторы оның көрнекі сапасы болып табылатын туризм мен демалыс
контекстінде өзекті болып табылады. Бір қызығы, адамдардың саябақтарға баруының
негізгі себептерінің бірі жасыл алаңдар мен шатырлар болып табылады. Өсiмдiктердiң
көрнекi сапасы саябақтардың, əсiресе туризм жəне демалыс саласындағы тартымдылығына
елеулi ықпал етедi. Саябақтардағы өсімдіктер мен демалысқа қатысты көптеген зерттеулер
бар, алайда олар саябақтық демалыс контекстінде өсімдіктерді көзбен шолып бағалауды
қарастырмайды немесе белсенді жəне белсенді емес демалыс түрлерінің арасындағы
айырмашылықтарды ескермейді. Уайтинг пен Ларсон өсімдіктердің артықшылықтары мен
орман ландшафтыларындағы демалыс басымдықтарын зерттегеніне қарамастан, біздің
зерттеуіміз жергілікті саябақтарға шоғырланған. Бұдан басқа, алдыңғы зерттеулер көбінесе
өсімдік түрлерінің байлығы, өсімдік түрлерінің əртүрлілігі, өсімдіктердің түстік гаммасы,
жапырақтың қарқындылығы, өсімдіктердің көлеңкелерінің саны жəне отырғызу тығыздығы
сияқты өсімдіктердің сипаттамаларына бағдарланған. Дегенмен, олардың
функционалдығына, қауіпсіздігі мен қолжетімділігіне əсер ететін жасыл алаңдардың
маңызды сипаттамаларының бірі көзбен шолу қолжетімділігі немесе көру мүмкіндігі болып
табылады. Отырғызу тығыздығы жəне өсімдіктердің əртүрлі түрлерінің кеңістіктік
конфигурациясы түрлі көзбен шолып, ландшафтқа көзбен шолып қол жеткізуді өзгертуі
мүмкін. Қалалық жасыл желектерде отырғызу тығыздығына қатысты кейбір зерттеулер
болғанына қарамастан, жергілікті саябақтарда демалуға арналған өсімдіктердің кеңістіктік
конфигурациясын қамтамасыз ететін көзбен шолу қолжетімділігі мен көзбен шолу ауқымы
туралы деректер жеткіліксіз. (Journal of Outdoor Recreation and Tourism. Enhancing
recreational activities through planting design in neighborhood parks. Zahra Sadeghi, Mehdi
Haghighat Bin. 2023, Volume 42, June 2023, 100591)
Зерттеу белсенді жəне белсенді емес демалысқа байланысты рекреациялық
қызметтегі артықшылықтарды жəне олардың табысы əртүрлі аудандардағы көгалдандыру
дизайнымен байланысын зерттеуге бағытталған.
Осы саладағы зерттеулердің жетіспеушілігі бұл зерттеуді өзекті етеді. Бұл жұмыста
ауданның экономикалық деңгейі ескеріледі, өйткені көрші аудандардың тұрғындары көрші
саябақтарды жиі пайдаланады. Бастапқыда табысы əртүрлі өңірлерде белсенді жəне
белсенді емес демалысқа байланысты рекреациялық қызметтегі артықшылықтар зерттелген.
Содан кейін қалаған демалысқа қатысты артықшылықтарды анықтау мақсатында əртүрлі
көрнекі қолжетімділікті қамтамасыз ететін ландшафттардағы көзбен шолу
артықшылықтары талдануы қажеттігі туындап отыр.

Пайдаланған әдебиеттер:
1. Journal of Outdoor Recreation and Tourism. Enhancing recreational activities through
planting design in neighborhood parks. Zahra Sadeghi, Mehdi Haghighat Bin. 2023,
Volume 42, June 2023, 100591
2. Егемен Қазақстан газеті. Қазақстандағы Экотуризм қоршаған ортаны қорғау
құралы бола алады. Айнаш Есенали. 5 қаңтар, 2021 ж., 15-бет.
3. Экологиялық туризм Оқу құралы. Ж.Н. Алиева. 2019 ж., 6-10 бет.
4. Тарасенок А. Диссертация: Виды экологического туризма. Туризм и отдых. 2000.

285