Page 356 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Түркі әлемінің мәдениеттерін салыстырмалы талдау өте маңызды, өйткені ол түркі
тілдес халықтардың этномәдениетінің туыстық параметрлерін ашады. Бұл жағдайда генетикалық
деңгейге сүйену типология мәртебесіне ие болады, Мен айтар едім, жоғары тәртіп. Түркі әлемінің
этномәдениетін, оның ішінде сәндік көркемдік ерекшеліктерін салыстыру түркі әлемінің көркем
мәдениетін зерттеуде белгілі бір перспективалар ашады. Бейнелеу өнеріндегі параллелизмдер,
нәтижесінде жеке нақты деректерді салыстыру әмбебап қасиеттің маңызды жалпылауына
әкеледі.
Түркі халықтарының материалдық мәдениетіндегі ою-өрнектің құрылымдық және
мазмұнды ұқсастықтары этномәдени, генетикалық қабаттар негіз болатын өзара әсер ету, өзара
байланыс процестерін көрсетеді. Ең маңыздысы-түркі халықтарының мәдениетіндегі ою-
өрнектің әмбебаптығы, ол визуалды "Прайд" болып табылады. Осылайша, ою-өрнек қатарының
типологиясы арқылы көрсетілген түркі халықтарының мәдениетіндегі негізгі бейнелеу тілі
бейнелеуді одан әрі дамыту негізіне айналады.
Сонымен қатар, талдау түркі халықтарының мәдени мұрасының жаңа қабаттарын
анықтап қана қоймай, ұлттық мәдениеттерді үйлестірудің қажетті элементі ретінде
этномәдениеттердің одан әрі конвергенциясы үшін "жаңа мүмкіндіктер терезелерін" ашуға
мүмкіндік беретін одан әрі салыстырмалы зерттеулерді жүзеге асырудың маңыздылығын
көрсетеді.
Бұл міндет жаратылыстың, бейбітшілік пен ынтымақтастықтың мызғымас
қағидаттарына негізделген адамзаттың гуманистік мәдениетін жетілдіру мүдделері шеңберінде
де өте өзекті болып көрінеді.
Әдебиеттер
А. Маргулан. Декоративное – прикладное искусство Казахстана. Том 1-2, Алматы, 1986ж
Анри де Моран. История декоративно-прикладного искусства с древнейших времен до
наших дней. М., Искусство, 1982, 580 с.
Ә. Ысқаққызы. Сырмақ өнері. Алматы кітап – 2007ж.
Иванов С.В. Орнамент народов Сибири как исторический источник (по материалам XIX
– начала ХХ вв.). М.-Л., ТИЭ, 1963, 500 с.
Керимов К. Султан Мухаммед и его школа. Москва, «Искусство», 1970, 101 с.
Керимов Л. Азербайджанский ковер. Т. II, Баку, Гянджлик, 1983, 239 с.
Н. А. Оразбаева. Қазақ халқының сәндік ою - өрнек өнері. Ленинград – 1970ж.
Севрюкова Н.В. От изображения к произведению: художественное образование и
духовно нравственный потенциал народных промыслов//Инициативы XXI века. –2014. – №4. – сс.
83-84
Тенгри и тамга: наследники тюркского мира. Баку, МПСТИ, 2010, 174 с.
Элм., Искусство восточных ковров. Материалы международного симпозиума по
искусству восточных ковров. Баку, 1988, 439 с.
.

320