Page 585 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

bilgilere ulaşılmış, ardından görsel araştırma ve incelemesi tamamlanarak görselin gözlemi ve incelemesi sürecine
geçilmiştir. Bu iki yöntem kullanılırken holistik bir sistem uygulanmış, bilimsel bilgiler ile görsellerin tutarlılığı
araştırma sürecinde göz önünde tutulmuştur. Bu holistik yaklaşım, bütüncül bir şekilde bilgi, kanıt ve bulguların,
analiz, sentez, kritik düşünce gibi üstbilişsel yöntemlerin kullanılması vasıtasıyla oluşturulmuştur. Doküman
analizi için ise kaynak çeşitliliği sağlamak amacıyla, alanyazın taraması çeşitli basılı ve dijital yayınlar incelenerek
yapılmıştır. Dolayısıyla, konu ile ilgili literatür araştırmasının ve görsel gözlemi incelemesinden ortaya çıkan bilgi
ve kavramlar ile, konuyla ilgili görsellerin genelden özele sunulması sayesinde araştırmanın kavramsal çerçevesi
oluşturulmuştur.

2. Kavramsal Çerçeve
Özgün baskı resim, çeşitli araç ve malzemeler ile hazırlanmış kalıplar yardımıyla ya da bu malzemeleri
doğrudan kullanarak, kâğıt ve benzeri malzemeler üzerine basılmasıyla elde edilen çalışmalar için kullanılan bir
terimdir (Gürler, Doyran ve Yılmaz, 2019, 410). Akalın ise özgün baskı tanımını sanatçının tasarının, basım
kalıbının ve bu kalıbın basımının kendisinin yapması olduğunu ifade etmektedir (2003, 129). Başka bir tanımda,
baskı resminin, sanatçının bizzat kendisi tarafından sanatsal ifadesine uygun olarak seçtiği tahta, metal plaka, taş
ya da benzeri bir teknik ve malzemeyle, kâğıt ya da farklı bir yüzey üzerine aktarma işlemiyle gerçekleştirdiği
sanatsal yöntem ifadesine dendiği açıklanmaktadır (Kılıç, 2012, 7).
Baskı resim teknikleri uygulama biçimlerine ve teknik özelliklerine göre; yüksek baskı teknikleri, düz
baskı teknikleri (litografi), çukur baskı teknikleri (gravür), elek baskı teknikleri (serigrafi, ipek baskı) olarak dört
grupta incelenebilir. Bu uygulamaları birbirlerinden ayıran farklılık, baskı ana malzemesidir. Yüksek baskıda ağaç
ve linolyum plakaları, düz baskıda taş ve aynı duyarlılığa sahip metal kalıplar, çukur baskıda ağaç, çinko ve bakır
kalıp tercih edilmekle beraber, elek baskı tekniği uygulanırken ise ipek kalıplar kullanılmaktadır (Kılıç, 2012, 7).
Yukarıda bahsedilen dört gruptan, araştırmanın konu ve amacına uygunluğu göz önünde bulundurularak Yüksek
Baskı Tekniği aşağıda daha detaylı bir şekilde incelenmiştir.

Yüksek Baskı Tekniği
Yüksek baskı tekniğinde, baskı kalıbı oluşturmak için; linol, ahşap, şeffaf muşamba, mukavva gibi
üzerine oyma, yontma ve kazıma gibi işlemlerin yapılabildiği plakalar kullanılmaktadır (Bkz. Görsel 5) (Değer,
2012, 8).

Görsel 5. Desenin ahşap Görsel 7. Bilyeli ve Klasik
plakaya geçirilmesi ve oyma Japon Bareni.
işleminin yapılması. Görsel 6. Oyma bıçakları. Kaynak: (Kılıç, 2012, 20).
Kaynak: (Kılıç, 2012, 22). Kaynak: (Kılıç, 2012, 12).

Yüksek baskı tekniğinde ağaç veya linol malzemesine çizilen desenin, renklenmeyecek kısımları oyma
bıçakları ile oyulur. Yüksekte kalan kısım, boyaya batırılan rulo ya da fırça kullanılarak istenilen malzeme
yüzeyine uygulanır (Bkz. Görsel 6) (Kılıç, 2012, 11). Ahşap baskı işleminde kullanılacak kalıbın rahat oyulup
kesilmesi için yumuşak ağaçlar tercih edilmelidir. Özellikle ağaç kalıp olarak armut, elma, kiraz, ceviz, ıhlamur,
çam, şimşir ve kavak kullanılır. Bu kalıplar içinde en çok yaygın olanı çam ağacıdır. Büyük çalışmalarda çam
ağaçları yan yana preslenerek istenilen boyutta büyük kalıplarda elde edilebilir (Kılıç, 2012, 11).
Ahşap baskı tekniğinde, kalıplara hazırlanan desenin kağıda geçirilmesinde, elle uygulanan basınç ya da
press makinaları tercih edilirken, tahta kaşık, “Baren” gibi alternatif aletler de baskı için kullanılmaktadır. Baren,
baskı sırasında kâğıdın arkasına kuvvet uygulamada tercih edilebilen bir dairesel şekilli ve küçük ebatlı yardımcı
bir alettir. Baren yuvarlak kordonu, onu destekleyici disk ve bambunun sarılmış kaplaması olarak üç parçadan
oluşmaktadır (Bkz. Görsel 7) (Kılıç, 2012, 20). Ağaç baskı yaparken rölyef, chiaroscuro, ağaç gravürü uygulama
biçimleri kullanılmaktadır (Kılıç, 2012, 9-10).

549