Page 590 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Özellikle empresyonistler başta olmak ü ere, Van Gogh, Gauguin, Manet, Monet, Klimt gibi bazı batılı sanatçılar,
Ukiyo-e'nin renkli ahşap baskılarından, gizeminden etkileniyorlardı” ifadelerini kullanmıştır (Bkz. Görsel 29-30).

Görsel 29. Utagawa Hiroshige, ‘Ohashi Görsel 30. Vincent Van Gogh, Yağlı boya,
Köprüsü’, Ağaçbaskı, 37,4 x 25,6 cm, 1857. 73x54 cm, 1887.
Kaynak: (Kılıç, 2012, 39). Kaynak: (Kılıç, 2012, 40).

Japonya'da baskı sanatını yapan grupların yanı sıra, baskı derneklerinin olduğu tahmin
edilmekte ve bunların birçoğunun uzun sürelerdir faaliyetlerini aralıksız olarak devam ettirdikleri
düşünülmektedir. Profesyonel anlamda tanınan ve birçok ünlü sanatçının üye olduğu dernek ise;
baskı faaliyetlerini 77 yıldır düzenli olarak sürdüren Ulusal Japon Baskı Derneği'dir (Kıran, 2009,
157). Japonya’da 21.yy.’da farklı birçok proje ile Ukiyo-e geleneğinin yeşermesi için birçok
zanaatkar ve sanatçı birlikte üretmeye devam etmektedir. Kanada ve Amerika gibi farklı
coğrafyalardan katılımcılardan oluşan Tokyo merkezli Ukiyo-e Heroes, bir Japon alt kültürü olan
anime ve manga geleneğinden beslenerek Ukiyo-e’nin yaşamda bir değer olarak kalmasını amaçlar
(Malkoç, 2018, 119).

3. Bulgular
Baskı örneklerinin ilk başlarda, yazı ve resimlerden oluşması ve önceleri kumaşa, daha
sonra kâğıdın bulunması ile baskıların kâğıda uygulanır olması, baskı yapımında desenlerin ağaç
paletlerine oyularak tercih edilmesi araştırma kapsamında dikkat çekmektedir. Bu bilgiden
hareketle, Türk ahşap baskı ve Japon baskı sanat formu olan Ukiyo-e karşılaştırıldığında, ahşap
formunun baskı malzemesi olarak tercih edilmesi, konu seçimlerinde geleneksel halk figürlerinin
gündelik yaşamlarından kesitlerin ve popüler kültürün kullanılması iki sanat formu arasındaki
benzer yönler olarak gösterilebilir.
Ukiyo-e ve Türk baskı sanatının ayrıştığı nokta ise tercih edilen figürsel baskılardır. Ukiyo-
e sanatında kadınlar ve erkekler dönem kıyafetleri içinde kullanılırken, Türk sanatında, İslamiyetin
etkisi ile yapılması uygun görülmeyen figür resimlerinin tarihsel olarak, Cumhuriyet sonrası kurulan
güzel sanatlar okullarında alınan eğitimlerde kullanılmaya başlandığı araştırmalarda bulunmaktadır.
Ukiyo-e sanatında doğal manzara kesitleri, günlük yaşamın anları baskı konusunu oluştururken,
Türk baskı sanatında soyut, deneysel çalışmalar ve geleneksel yaşamdan insan manzaraları
çoğunlukla tercih edilmiştir. Japonya’nın Avrupa’ya kapılarını açması ile Japonya’ya gelen
Avrupalı sanatçılar, Ukiyo-e’den etkilenmiş ve sanatlarında kullanmışlardır. Osmanlı döneminde
ise Avrupa’dan sanatçılar Osmanlı topraklarına gelerek, ahşap baskı sanatını kullanarak çalışmalar
gerçekleştirmişlerdir.
İlerleyen zamanlarda Anadolu’da Cumhuriyet ilanı ile sanata başka bir önem verilmiştir.
Bu sayede eğitim kurumları desteklenmiş ve atölyelerde ağaç, linol baskı eğitimleri verilmiştir.
Avrupa’ya eğitim için gönderilen sanatçılar, yurda dönünce atölyeler kurarak baskı resminin
yaygınlaşmasına katkıda bulunmuşlardır. Türk kültüründe gelişen ahşap baskı tekniğinde, ilk
başlarda geleneksel Türk motiflerine ve Anadolu insanının yaşam manzaralarına sıklıkla yer
verildiği örnekler görülmekle beraber, sonraki zamanlarda soyut kavramların da yer aldığı sanat
eserlerine rastlanmaktadır.
Paralel olarak Japon kültüründe gelişen ve 19. yüzyılda Avrupa resim sanatında Japonizm
akımını başlatan Japon ağaç baskı tekniği Ukiyo-e, günlük hayattan karelerin ifade edildiği bir halk
sanatı olarak ortaya çıkmıştır. Ukiyo-e tekniğinin kullanıldığı örnekler incelendiğinde, genelevler,
sumo güreşleri, kabuki tiyatro karakterleri, geleneksel kıyafetler içinde kadınlar, kuşlar, çiçekler,
doğa manzaraları ile birlikte Japon tarihi ve mitolojisi sahnelerinin sıklıkla kullanıldığı, günümüze
ulaşan eserler üzerinde yapılan incelemeler vasıtasıyla anlaşılmaktadır.

554