Page 410 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Görsel 3: İngiltere’de üretilmiş yatak örtüsü, 1829, Victoria and Albert Museum

Bütün Dünyada olduğu gibi Türklerin yaşadığı coğrafyalarda da, başta Anadolu olmak
üzere kırkyama sanatı ile karşılaşılmaktadır. Kırkyama, “kare, üçgen vb. geometrik biçimlerde
kesilmiş, çeşitli renk ve desendeki kumaş parçalarının belirli bir düzene göre yan yana getirilip,
dikilmesiyle oluşturulan eski bir Anadolu halk sanatı ürünüdür” (Akt. Sönmez, 2019:5). Türkler’de
kırkyama sanatını yalnızca Anadolu ile sınırlı kalmamaktadır. Örneğin Azerbaycan geleneksel
kültüründe ‘Gurama’ ismiyle bilinmekte ve tam olarak ‘birleşik’ olarak tercüme edilen kelime, ayrı
ayrı yamalardan dikilen bütün bir eser anlamına gelmektedir” (Sönmez, 2019:5). Balkanlar’da eski
bir Türk şehri olan Bosna’ da bir ilçe merkezi olan ‘Benaluka’ adı ile aynı zamanda bir kırkyama
tekniği bulunmaktadır (Özpulat, 1994:38). Kültürümüzde kırkyamanın kökeni Pazırık Kurganından
çıkan örneklere kadar geriye gitmektedir. Ancak korunabilmiş ve günümüze gelebilmiş eski
kırkyama örnekleri Osmanlı dönemine ait örneklerdir (Görsel.4).

Görsel. 4: Osmanlı 16.yy dönemi parçalı bohça, (Sönmez, 2019:15)

Başlangıçta genellikle arta kalan kumaşları değerlendirmek amacıyla yapılan kırkyama
uygulamalarının kullanım alanları çeşitlenmiştir. Kırkyama tekniği ile yorgan, yastık, seccade,
bohça, giysi, kilim, çeşitli dekorasyon ve süs eşyaları, minder yüzü, örtü, perde, duvar örtüsü
(panosu), ocak örtüsü, yorgan yüzü, raf örtüsü, nazarlık, yüklük perdesi, para kesesi, azık torbası ve
heybe gibi kullanım eşyaları (Görsel.5). meydana getirilmiştir (Özpulat,1994:38-39, Sönmez,
2019:10).

374