Page 276 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

жүйесінің мәні мен мақсатына айналады. Педагогикалық қоғамдастықтың алдында тұрған
басты міндет-оқушылардың тез өзгеріп жатқан әлемде олардың оң өзін-өзі жүзеге асыруын
қамтамасыз ететін осындай білім алуына жағдай жасау. Білім беру процесін барынша
дараландыруға, болашақ маманның қабілеттерін ашуға, оларды жоғары технологиялық
бәсекеге қабілетті әлемде өмір сүруге дайындауға үлкен мүмкіндіктерге ие. Осының негізінде
білім беруді жаңғырту тұжырымдамасында ұлттық бұйымдарға ою-өрнектерді орынды қолдану
ең маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады, оның өзіндік тәрбиелік мәні және Ұлттық
білім доктринасында, білім беруді дамытудың бағдарламасында көрініс тапқан.
Білім берудің ерекше маңыздылығы "біздің жаңа мектеп" Ұлттық жобасында атап
өтіледі, онда балалардың шығармашылық қызметіне, олардың қабілеттері мен таланттарын
дамытуға көп көңіл бөлінеді. Осы міндеттерді шешу үшін өнер саласында көркемдік білім
берудің қазіргі даму тенденцияларын жақсы қабылдайтын, көркемдік білім берудің қазіргі даму
тенденцияларын жақсы қабылдайтын, ұлттық мәдениетті сақтау жауапкершілігін қатты
сезінетін, елдің тағдырын түсінетін, түбірлік рухани және мәдениетті түсіну мен түсінудің
маңыздылығын түсінетін, кәсіби дайындықтың жоғары деңгейі бар тұтас, ізгілікті, жан-жақты
дамыған тұлға болып табылатын жаңа типтегі маман даярлау қажеттілігі туындайды [1].
Жоғары оқу орындарында көркемдік білім беру үшін мамандар даярлау "халық көркем
шығармашылығы" мамандығы шеңберінде жүзеге асырылады. Студенттердің көркемдік-
педагогикалық білімінде беру компоненттің оқу пәндері - "Сәндік қолөнер", Қазақтың ұлттық
киімдері" ерекше маңызға ие, оның аясында Халықтық сәндік өнерді зерттеу қарастырылады.
Халық ою-өрнегі адам шығармашылығының ежелгі түрлерінің бірі бола отырып, тарихи,
көркем мәдениеттің маңызды бөлігі болып табылады. Ежелгі заманнан бері ою-өрнектер
күнделікті өмірде, рәсімдер мен рәсімдерде, ұлттық бұйымдарда, ұлттық киімдерде, зергерлік
өнерде және мерекелік мәдени іс шараларда кеңінен қолданылып келеді. Оны кеңінен қолдану
мәдени дәстүрдің элементі ретінде көптеген мотивтерді, символдық сәндік формаларды
сақтауға мүмкіндік берді. Халықтық сәндік өнерді көптеген ғылымдар (өнертану,
мәдениеттану, этнография, археология, мифология және т. б.) зерттейді, философиялық,
мәдениеттану, педагогикалық зерттеулер саласында перспективалы болып саналады. бұл рәміз
бен белгі арқылы шындықтың бейнелі көрінісін зерттеуге, халықтық ою-өрнек өнерінің
тәрбиелік және білім беру функцияларын анықтауға, ою-өрнектің халық өнеріндегі орнын
анықтауға мүмкіндік береді. Ою-өрнектің сиқырлы, бойтұмарлық, мифологиялық
функцияларын жоғалту бүгінде оның бірқатар жаңа функцияларын - ақпараттық,
коммуникативті көркемдік - эстетикалық, арт-терапиялық, педагогикалық, әлеуметтік-мәдени
және басқаларын алдыңғы қатарға шығарады. Мұның бәрі халықтық ою-өрнек өнері туралы көп
функционалды құбылыс ретінде айтуға мүмкіндік береді.

Ұлттық ою-өрнектердің педагогикалық функциялары

когнитивтік білім беру әлеуметтік-мәдени құндылық

функциялар функциялары функциялар функциялары

Сурет 1. Ұлттық ою-өрнектердің педагогикалық функциялары.

- Когнитивтік функциялар: танымдық, ақпараттық;
- құндылық функциялары: рулық, табиғат тәрізді, мәдени және соған ұқсас,
дүниетанымдық, гуманистік және т. б;
- білім беру функциялары тәрбиелік, экологиялық, этноөңірлік, кәсіптік бағдар
беру және т. б.
- әлеуметтік-мәдени функциялар: утилитарлық және эстетикалық, кәдесый,
мерекелік, трансформациялық, бос уақыт, коммуникативті, экомәдени,
этномәдени, арт- терапевтік және т.б;

240