Page 47 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

3. Арт-нарық әлеуметтік үдерістер нәтижесінде пайда болған күрделі құбылыс
ретінде көркемдік құндылықтардың қозғалысын қамтамасыз ететін әлеуметтік-мәдени
коммуникациялардың қалыптасуымен байланысты [7, б. 85].
А.А. Лысакованың пікірінше, арт-нарық постмодерндік типтегі арт- нарыққа
эволюциялық түрде өзгерумен, классикалық өнердің дәстүрлі артефактілерінің еуропалық
емес мәдениеттердің жаһандық, интернационалдық сипатымен байланысты сипатталады [8,
б. 8].
Арт-сфера әлеуметтік және танымдық, сондай-ақ географиялық және биологиялық
сфералармен бірге ноосфераны ақыл-ойдың ажырамас сферасын да құрайды. Сонымен бірге
олардың барлығы бір-бірімен үйлесімді әрекеттесуге ұмтылады. Бірақ дәл арт-сферада
әртүрлі шығармашылық және шығармашылық емес мамандықтардың өкілдері
интеллектуалдық қызмет нәтижелері, авторлық және сабақтас құқықтар объектілері ретінде
түрлі мәдени формаларды, ақпараттық ресурстарды, артефактілерді немесе өнер
бұйымдарын жасайды [9, б.122].
Әрбір өнер түрінде белгілі бір өзіндік ерекшелігі бар туынды шығарудың белгілі бір
технологиялары бар екені белгілі. Бұл өнер өнімдерінің және қызметтердің пайда болуына
және оларды қабылдауға, орындауға, түсіндіруге, нарыққа жылжытуға байланысты
мәселелерді анықтайды.
Сонымен, арт-сфера өнерді дамытудың өзекті мәселелерін шешу бойынша
бағдарламалар мен жобаларды әзірлеу және іске асыру үшін қолайлы жағдайлар жасай
отырып, келесі белгілермен сипатталады:
- бір-бірімен өзара әрекеттесетін көркемдік процестің жеке және ұжымдық
(жиынтық) субъектілерін қамтитын компоненттік (элементтік) құрамның болуы;
- субъектіге (жеке немесе жиынтық) қатысты өнер саласының болу мүмкіндігі;
- субъектінің таңдау мүмкіндігін қамтамасыз ету;
- өзін-өзі дамыту және өзін-өзі анықтау үшін өнер саласының объективті
мүмкіндіктерін субъективті қабылдау;
-өнер саласын құру және оны өзгерту мен дамыту қабілеті;
- жүйеқұрау, жүйені байланыстыру және жүйені анықтайтын элементтердің болуы.
Ғылыми әдебиеттерде «арт-сфера» ұғымын қолдану институттардың формальды
құрылымын талдаудан олардың өзара әрекеттесуіне және қоғамның тәуелсіз аксиосферасы
ретінде осы жүйенің тұтастығын түсінуге көшуді білдіреді.
Арт-сфера қызметінің мазмұны тактикалық және стратегиялық міндеттерге
байланысты сараланады және этикалық-тәрбиелік және ағартушылық сипаттағы бірқатар
бағыттар бойынша іске асырылады:
- білім беру-ағартушылық адам бойындағы әлеуметтік-бағдарланған және мәдени-
эстетикалық нормалар мен қатынастарды әлемдік және отандық өркениеттің жетістіктері
негізінде оның жалпы дамуының маңызды құрамдас бөлігін қалыптастыру ретінде;
- азаматтық-патриоттық терең азаматтық және конституциялық борышты тәрбиелеу,
Отандық қоғам мен мемлекеттің пайда болуы мен дамуының ерекшелігін, ұлттық өзін-өзі
тануды, өмір салтын, дүниетанымды және халық тағдырын көрсететін аса маңызды мәдени-
тарихи құндылықтарды қалыптастыру ретінде;
- рухани-адамгершілік (құндылық-бағдар) адамның жоғары құндылықтарды,
идеалдар мен бағдарларды, нақты өмірдің әлеуметтік маңызды процестері мен
құбылыстарын түсінуі, оларды практикалық іс-әрекет пен мінез-құлықтағы айқындаушы
принциптер мен ұстанымдарды басшылыққа алу қабілеті ретінде;
- көркемдік-эстетикалық тұлғаның жан-жақты дамуы, материалдық, рухани және
көркемдік құндылықтарды құруға тікелей қатысу, ұлттық мәдениетке қосылу мүмкіндігін
қалыптастыру ретінде;
- жобалық-шығармашылық жалпы мақсаты, міндеттері, технологиялары, әдістері
мен әдістері бар қызметі, құндылығы бар бірегей артефактілерді жасау қабілетін дамыту
ретінде.
Демек, арт-сфера жалпы (елдің арт-сферасының жұмыс істеуі мен даму процесі),
ерекше (белгілі бір аймақтың арт-сферасының жұмыс істеуі мен даму процесіне ғана тән)
және біртұтас (жеке муниципалитетке тән арт-сфераның жұмыс істеуі мен даму процестері)
біріктірілетін органикалық тұтастық, кешенділік және жүйелілік.
Нәтижелер.
Өнер саласының динамикасы мәселесі саяси, экономикалық, әлеуметтік-мәдени,
технологиялық және басқа жағдайлардың кешенімен байланысты, сондықтан оған әсер ететін
әртүрлі факторларды қарастырудың ажырамас бөлігі болып табылады. Арт-сфераның

11