Page 471 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Eser 64cm x 76cm ebatlarındaki 1865 tarihli bir dişi oyma celi sülüs hat levhadır ve
20.04.1972 tarihinde Türk İslam Eserleri Müzesinden temin edilmiştir. Levha, kırık krem rengi
kâğıttan dantel gibi incecik oyulmuş ve nişasta ile mavi zemin üzerine yapıştırılmıştır. Eserin
zemininde bazı kısımlarda yıpranmalar görülmektedir.
Eserin kat'ı oymasının kimin tarafından yapıldığı konusunda araştırmacılar arasında fikir
ayrılığı bulunmaktadır. Filiz Çağman,' Kat’ı: Osmanlı Dünyasında kâğıt oyma sanatı ve sanatçıları
'' adlı kitabında;
''Antalya Müzesinde (env.183) kayıtlı kayıtlı olan oyma eser mücellid Mehmet Rıfat
imzalıdır. 1282(1865) tarihli olan bu levha beş sıra sülüs hattan oluşur. Bu da bize geçmişte olduğu
gibi mücellitlerin kimi zaman geleneksel olarak kâğıt oymacılığı yaptığını gösterir'' (Çağman,
F.2014, s. 274) ifadesini kullanmış ve eserin kattasının Mücellid Mehmet Rıfat Efendi olduğunu
belirtir.
Necmi Atik ise ,26 Aralık 2019 'da Gazete Bir'e '' Antalya Kaleiçi (Etnografya Müzesi -8-
Meşhur Hattatlara Ait Hüsn-i Hat Yazıları -5-)'' başlıklı yazısında levhadan şu şekilde bahseder;
''Mücellid Mehmed Rıfat Efendi’nin Antalya Etnografya Müzesi’nde bulunan eseri beş
satır hâlinde celî sülüs ile yazılmıştır. İstanbul Türk İslam Eserleri Müzesi’nden gönderilmiş ve 20
Nisan 1972 tarihinde Müze Envanter Defteri’ne 32.21.72 no ile kayıtlı olan eser 64x76 cm
ebatlarındadır. Eser “Mücellid Mehmed Rif’at” ketebeli ve 1282/1865 tarihlidir. Ayrıca eser, sol alt
köşede bulunan “amelü Süleyman” yazısıyla, sanatında mâhir kat’ı ustası Süleyman Efendi
tarafından çok başarılı bir şekilde kat’ edilmiştir '‘(https://www.gazetebir.com.tr/yazarlar/necmi-
atik/antalya-kaleici-etnografya-muzesi-8-meshur-hattatlara-it-husn-i-hat-yazilari-5/6964/)
ifadelerini kullanılır.
Kemal Çığ, 1957 Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinin Yıllık Araştırmalar Dergisi II''
'de yayınladığı ‘'Türk Oymacılar (Katığları) ve Eserleri ‘' adlı makalesinde;
''Bu sahada tesbit edebildiğimiz, Şehri İbrahim, Süleyman, Galatalı Ali,Mücellid Mehmet
Rıfat ,Vahdeti, Bursalı Mehmed gibi, başka Türk san'atkarları da vardır. Fakat eserleri tatmin edici
olmadığı gibi burada ayrıca bahsetmeye lüzum görmedik'' (Çığ, K., 1957, 164) ifadesini
kullanmıştır.
Mücellid Mehmet Rıfat Efendi'nin çok yönlü bir sanatçıdır, ‘mücellit'' ''ismi cilt sanatındaki
ustalığıdan dolayı kendisine verilmiştir ayrıca tezhip sanatı ile de uğraşmış ve celî sülüs yazıda da
haklı bir şöhrete kavuşmuştur. Hüsn-ü hat sanatındaki ününün en güzel örneği Aksaray’da
Pertevniyâl Vâlide Sultan Cami’sinin penceresine kuşak halinde yazdığı Tebâreke Sûresidir.
Mücellid Mehmet Rıfat efendinin eserleri arsında Şekerpâre Kadın Çeşmesi ve Azîz Mahmud
Hüdâ’î Tekkesi tevhîdhânesinin kitâbesinideki ta'lik yazı bulunmaktadır. Sülüs ve ta’lik celillerinde
son derece usta olan sanatçı hakkında az sayıda kaynak mevcuttur. Ömrü boyunca Üsküdar'da
yaşadığı ve 1879 (H.1297) yılında vefat ettiği bilinmektedir (Necmi Atik, 26 Aralık 2019, Gazate
Bir 'deki yazısı).
Kat'ı oymacılığının Süleyman Efendi’ye ait olduğunu düşündüren bir diğer hususta;
19.yüzyılda yaşamış olan sanatçı oyma hat levhaları ile tanınmaktadır ve eserlerini ''amel-i
Süleyman''şeklinde imzalamıştır (Morçay, S., 2014, 21) (Görsel 4-7).

Görsel 4: Süleyman İmzalı Oyma Levha (H. 1282/ M. 1861)
Kaynakça:(Mesera-Kazancıgil, 2010, 350)

435