Page 57 - Milletlerarası Sempozyum Bildiri Kitabı

Each of these four schools has a unique appearance and content that will be mentioned in the main
article.
Keywords: Miniature. Tabriz school. Shahnameh. Ilkhanid. Jalayirid. Turkomen. Safavid.

Giriş
13. yüzyılın sonlarında İlhanlı döneminden başlayarak 16. yüzyılın ortalarına kadar devam eden
Tebriz minyatür okulları, bu okulları diğer okullardan ayıran özelliklere sahiptir. Resim kitaplarında ne
yazık ki Tebriz'in sadece iki okulundan bahsedildiğini belirtmek gerekir. Tebriz'in ilk okulu İlhanlı,
ikinci okulu ise Şah İsmail ve Şah Tehmasap'ın hükümdarlığı dönemindeki Safevi dönemine ait Tebriz'in
ikinci okuludur. Bu arada İlhanlı ve Safevi okulları arassında kendine has özellikleri olan iki dönem
bulunmaktadır. İlhanlılardan sonra Jalaryalıların ikinci ekolü, onlardan sonra da Karakoyunlu ve
Akkoyunlu Türkmenlerinin Tebriz'in üçüncü okulunu oluşturduğu söylenebilir, dolayısıyla Safevi
dönemi dördüncü ekol olarak kabul edilir ve bu konunun başlı başına bir önemi vardır. araştırma
açısından oldukça dikkate değer. Bu makalenin amacı Tebriz'in bugüne kadar detaylı olarak ele
alınmayan dört farklı okulunu tanıtmak ve bu amaçla kütüphane yöntemi ve görsel versiyonların
incelenmesinden yararlanılmış olup, makalenin sonunda Dört okulun da farklı özellikleri özetlenebilir.

İlhaniler
Tebriz veya İlhani ilk okulu (13-14. yüzyıllar), İran resim sanatının Tebriz'de kurulan ilk
okuludur ve bu nedenle Tebriz okulu olarak adlandırılmıştır. Bu okul, İran'da Tebriz'i merkez haline
getiren Moğol ilkhanların yönetimine rastlamaktadır. Bu dönemde Uygur resminin İranlı ressamlar
üzerindeki etkisi açıktır.İlhanlılar döneminde Tebriz'in ilk okulu çoğunlukla Moğol üslubu, bazen de
Reşidiye üslubu olarak tanıtılmaktadır.
Bu okulun eserleri arasında doğal manzara unsurlarının yer aldığı Kalile ve
Damaneh'in bir kopyası Menafi Al-Hayvan İbn Bahtişu'a (H. 695), Cami al-
Tevarih Reshidi'nin (H. 714) faydalarını sayabiliriz. Meraj Nameh, Cengiz Tarihi
ve diğer ürünler arasında hatırı sayılır bir çeşitlilik buldu.Tebriz'deki bir diğer
atölye ise Demut'un Şehname'si, çizimleri birçok ressam tarafından yapılmış ve
geriye sadece birkaç dağınık resim kalmış. Demut'un Şehname'sindeki
resimlerinde Moğol öncesi İran ve Mezopotamya gelenekleri Uzakdoğu
gelenekleriyle harmanlanmıştır. Demut'un Şehname'si İlhani resminin gelişiminin
zirvesi sayılabilir (pakbaz, 1381, 64).

İki ayının iki geyiğe saldırdığı ve iki ordunun olayı izlediği bir kış sahnesi. Ahmed
Musa'nın eseri Tebriz okuluna ve İlhanlı dönemine aittir. Bu eser Türkiye Topkapı Müzesi'nde
saklanmaktadır.

21